Source: https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-twaalf-olympische-goden-wie-is-wie-en-hoe-ze-verwant-zijn/

Grieks · 11 min leestijd

# De twaalf Olympische goden: wie is wie en hoe ze verwant zijn

Zeus, Hera, Poseidon en de rest: wie de twaalf Olympiërs zijn, wie hun ouders waren en waarom zelfs de Grieken het over de lijst oneens waren.

[Terug naar Verhalen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/)

![Een gouden zaal boven de wolken met twaalf tronen rond een centraal haardvuur en marmeren zuilen met uitzicht op het Griekse landschap.](https://mythos-app.download/images/blog-olympians-960.webp)

De twaalf Olympiërs zijn de belangrijkste goden van de Griekse religie, de goden die men zich voorstelde als bewoners van de Olympus onder leiding van Zeus: Zeus, Hera, Poseidon, Demeter, Athena, Apollo, Artemis, Ares, Aphrodite, Hephaistos, Hermes, en Hestia of Dionysos. De Grieken waren het veel meer eens over het getal twaalf dan over de namen.

Rond 522 v.Chr., in de noordwesthoek van de Atheense markt, wijdde een man genaamd Peisistratos, de kleinzoon van de tiran met dezelfde naam, tijdens zijn jaar als hoogste magistraat van de stad een altaar aan de Twaalf Goden. Thoukydides, die ongeveer een eeuw later schreef, vertelt het ons. Het werd het middelpunt van Athene in zeer letterlijke zin: Herodotos gebruikt het als beginpunt wanneer hij een reis opmeet, en hij beschrijft een groep vluchtelingen, de inwoners van Plataiai, die er als smekelingen gingen zitten en Athene om bescherming vroegen. Toch zeggen de overgeleverde verslagen over het altaar, van Thoukydides en Herodotos, niet welke twaalf goden het eerde, en moderne geleerden beschouwen de lijst als onzeker. Thoukydides voegt toe dat de Atheners het altaar later vergrootten en het opschrift bedekten.

Dat is het eerste wat je over de Olympiërs moet weten. Het getal was een vast punt van de Griekse eredienst. De namenlijst was dat niet.

## De twaalf in één oogopslag

Deze tabel volgt het gebruikelijke verhaal, dat van Hesiodos’ *Theogonia* (ongeveer 700 v.Chr.). Waar de bronnen het oneens zijn, staat dat in de volgende paragrafen.

| God | Bekend van | Ouders |
| --- | --- | --- |
| Zeus | Hemel, donder, koningschap | Kronos en Rhea |
| Hera | Huwelijk, koningin van de goden | Kronos en Rhea |
| Poseidon | De zee, aardbevingen, paarden | Kronos en Rhea |
| Demeter | Graan, oogst, de Eleusische mysteriën | Kronos en Rhea |
| Athena | Wijsheid, ambachten, strategie in de oorlog, de stad Athene | Zeus (geboren uit zijn hoofd) |
| Apollo | Muziek, profetie, genezing, boogschieten | Zeus en Leto |
| Artemis | De jacht, wilde dieren, meisjes en bevalling | Zeus en Leto |
| Ares | Oorlog als razernij en bloedvergieten | Zeus en Hera |
| Aphrodite | Liefde en verlangen | Geboren uit het zeeschuim (Hesiodos), of Zeus en Dione (Homerus) |
| Hephaistos | Vuur, metaalbewerking, ambachtslieden | Alleen Hera (Hesiodos), of Zeus en Hera (Homerus, volgens Apollodoros) |
| Hermes | Boodschappers, reizigers, grenzen, dieven, gids van de doden | Zeus en Maia |
| Hestia of Dionysos | De haard; of wijn, extase en toneel | Kronos en Rhea; of Zeus en Semele |

## Wie is de twaalfde?

Tel de namen in de openingsalinea en je komt op dertien. De reden is dat Hestia en Dionysos om één zetel strijden, en het antieke bewijs beslist het niet.

Plato beeldt zich in de *Phaidros* in hoe de goden achter Zeus aan in elf groepen langs de hemel rijden, terwijl Hestia alleen thuisblijft in het huis van de goden. Aan de oostzijde van het Parthenon, rond 440 v.Chr. uitgehouwen, zitten twaalf goden in twee groepen van zes; volgens de gebruikelijke lezing is Dionysos daar een van hen en ontbreekt Hestia, al wordt de identiteit van sommige figuren nog betwist. In Olympia, het grote heiligdom van Zeus, zag de reisschrijver Pausanias altaren die door paren goden werden gedeeld. Sommige paren zijn Olympiërs (Zeus en Poseidon, Apollo en Hermes), maar andere niet: Artemis deelde een altaar met een riviergod, Alpheios, en Dionysos met de Chariten.

De twaalf was dus een conventie die verschillende plaatsen verschillend invulden. Een lijst die beweert “de officiële” te zijn, is een opgeschoonde versie van latere schrijvers. Voor beginners is ze handig, maar geen Griek zou haar als de enige versie hebben herkend.

## De stamboom

Bijna allemaal vormen ze één familie, en het is een vreemde familie.

Bovenaan staan Kronos en Rhea. In Hesiodos’ verhaal slikte Kronos elk kind in zodra het geboren werd, zodat geen van hen hem kon onttronen. De eerste zes waren Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon en, als laatste, Zeus. Rhea verborg de jongste op Kreta en gaf Kronos een in doek gewikkelde steen om in plaats daarvan door te slikken. Zeus groeide op, dwong zijn vader de anderen weer uit te braken en leidde hen in een tienjarige oorlog tegen de Titanen. De winnaars verdeelden de wereld. In Homerus’ versie van de verdeling, door Poseidon zelf verteld, trokken de drie broers het lot: de zee ging naar Poseidon, de duistere onderwereld naar Hades en de wijde hemel naar Zeus, terwijl de aarde en de Olympus van hen allen bleven.

Vier van de twaalf behoren tot die eerste generatie: Zeus, Hera, Poseidon en Demeter, samen met Hestia als zij de twaalfde zetel inneemt. Hades, het zesde kind, is degene die niet op de lijst staat, en de reden volgt zo. De meeste anderen zijn kinderen van Zeus, en hun geboorte is allesbehalve gewoon:

- **Athena** heeft geen moeder. Zeus slikte zijn eerste vrouw Metis in, wier naam “sluwe raad” betekent, en Athena kwam uit zijn hoofd.
- **Apollo en Artemis** zijn een tweeling, kinderen van Zeus en de Titaan Leto.
- **Hermes** is de zoon van Zeus en Maia, een dochter van de Titaan Atlas.
- **Dionysos** is de zoon van Zeus en een sterfelijke vrouw, Semele, waardoor hij de enige Olympiër met een menselijke ouder is.
- **Ares** is de zoon van Zeus en Hera.
- **Hephaistos** is de zoon van Hera, maar de bronnen zijn het oneens over de vader. Hesiodos zegt dat zij hem zonder Zeus baarde, als antwoord op de geboorte van Athena. Het latere handboek van Apollodoros zegt dat hij bij Homerus de zoon van beiden is.
- **Aphrodite** heeft twee oorsprongen. Bij Hesiodos wordt zij geboren uit het schuim dat zich verzamelde rond de afgesneden geslachtsdelen van de hemelgod Ouranos, waardoor zij ouder is dan Zeus. Bij Homerus is zij gewoon de dochter van Zeus en een godin genaamd Dione.

Nog een vreemd feit: de Grieken waren het er niet over eens wie de oudste was. Bij Hesiodos is Zeus het laatst geboren. In de *Ilias* zegt de verteller dat Zeus en Poseidon dezelfde afkomst delen, maar dat Zeus de oudere was en de wijzere (13.354-355).

## Waarom Hades niet op de lijst staat

Hades is de broer van Zeus en een zoon van Kronos en Rhea, dus door geboorte hoort hij erbij. Hij ontbreekt omdat hij niet op de Olympus woont. De god van de doden heerst over een rijk onder de aarde, en de Griekse eredienst hield zijn cultus gescheiden van die van de hemelgoden. Grieken gebruikten vaak zachtere namen voor hem in plaats van zijn eigen naam, zoals Plouton, “de Rijke”, of “de Gastheer van Velen”. Zijn verhaal is niet het verhaal dat de reputatie van de duivel doet vermoeden; zie [Hades is niet de duivel](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/hades-is-niet-de-duivel/).

## De twaalf, één voor één

Dit is een kaart van de andere verhalen op deze site. Elke alinea noemt één feit en verwijst je naar het volledige verhaal.

**Zeus.** Heerser van de goden en, afhankelijk van het gedicht, de enige die het lot niet helemaal kon ontlopen. De Grieken eerden hem met een van hun grootste panhelleense feesten, de Olympische Spelen ([De antieke Olympische Spelen waren een feest voor Zeus](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/antieke-olympische-spelen-feest-voor-zeus/)), en Griekse dichters kwamen er nooit uit of hij of de Schikgodinnen de hoogste macht had ([De drie schikgodinnen die zelfs Zeus gehoorzaamde](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-drie-schikgodinnen-die-zelfs-zeus-gehoorzaamde/)).

**Hera.** Koningin van de goden, beschermster van het huwelijk, en een van de drie godinnen die om de titel “de mooiste” streden en van Aphrodite verloren ([De appel van de tweedracht](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-appel-van-de-tweedracht/)). Haar woede bepaalt het grootste deel van het leven van Hercules, van zijn waanzin tot zijn werken ([Waarom Hercules echt de twaalf werken moest doen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/waarom-hercules-echt-de-twaalf-werken-moest-doen/)).

**Poseidon.** Heer van de zee, maar ook van aardbevingen en paarden. Een stier die hij uit de zee zond, ligt ten grondslag aan het monster in het labyrint van Kreta ([De Minotaurus en het echte labyrint van Knossos](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-minotaurus-en-het-echte-labyrint-van-knossos/)).

**Demeter.** De godin van het graan, en de moeder die de wereld in winter veranderde toen haar dochter werd weggevoerd ([Persephone en de granaatappel](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/persephone-en-de-granaatappel/)).

**Athena.** De beschermster van Athene, van het weven en van slimme plannen. In een Romeinse versie van het verhaal van Medusa is zij ook degene die Medusa’s haar in slangen verandert ([Het echte verhaal van Medusa](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/het-echte-verhaal-van-medusa/)).

**Apollo.** De god van de profetie, wiens orakel in Delphi eeuwenlang door koningen en steden werd geraadpleegd ([Het orakel van Delphi: wie sprak er voor Apollo?](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/het-orakel-van-delphi-wie-sprak-er-voor-apollo/)).

**Artemis.** Apollo’s tweelingzus en de godin van de wildernis. Ze is nog altijd actief in de moderne wereld: toen NASA een naam koos voor het programma om mensen terug naar de maan te brengen, viel de keuze op de hare, zoals het voor de eerste landingen de naam van haar broer had gekozen ([Nike, Pandora, Versace en Starbucks: merken die mythen openlijk verbergen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/merken-vernoemd-naar-mythen/)).

**Ares.** De god van de oorlog, en geen favoriet. In de *Ilias* zegt Zeus hem recht in zijn gezicht dat hij de meest gehate is van alle goden die op de Olympus wonen. Ares had veel minder grote culten dan Athena, die stond voor strategie waar hij stond voor slachting.

**Aphrodite.** De godin van de liefde, en een van de drie godinnen in de wedstrijd die de Trojaanse Oorlog ontketende ([De appel van de tweedracht](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-appel-van-de-tweedracht/)). Haar jaloezie bepaalt de beproevingen van een sterfelijk meisje in [Cupido en Psyche](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/cupido-en-psyche-de-mythe-achter-psychologie/), een verhaal dat de Romeinen vertelden.

**Hephaistos.** De god van de smidse, die met zijn handen werkt. Bij Hesiodos vormt hij op bevel van Zeus de eerste vrouw uit klei ([Pandora's doos was nooit een doos](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/pandoras-doos-was-nooit-een-doos/)).

**Hermes.** De bode, de god van reizigers en dieven, en degene die de doden naar de onderwereld geleidt, waardoor hij de Olympiër is die het vaakst tussen de twee werelden heen en weer gaat. De Grieken vereenzelvigden hem met de Egyptische god van het schrift, Thoth ([Thoth en de uitvinding van het schrift](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/thoth-en-de-uitvinding-van-het-schrift-en-waarom-socrates-het-niets-vond/)).

**Dionysos** (of **Hestia**). Dionysos is de god van de wijn en het toneel, en hij is de god die de koning in het verhaal van Midas zijn beroemde, rampzalige wens vervult ([Midas was een echte naam](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/midas-was-een-echte-naam-en-zijn-graf-is-geopend/)). Hestia, de godin van de haard, komt bijna nooit in mythen voor, omdat haar taak was om op haar plaats te blijven: zij werd geëerd met het eerste offer in een Grieks huishouden.

## Snelle antwoorden

- **Woonden alle goden op de Olympus?** Nee. De Olympus was een berg in het noorden van Griekenland, ongeveer 2.900 meter hoog, en in de gedichten is hij het paleis van de goden, maar de andere goden kwamen en gingen. In de *Ilias* schenkt Hebe de nectar en zingen de Muzen op het feest van de goden, en geen van beiden telt mee onder de twaalf.
- **Waarom twaalf?** Niemand weet het. Twaalf was een geliefd getal voor Griekse groepen: de Ionische steden aan de kust van de Egeïsche Zee vormden bijvoorbeeld een bond van twaalf. Het Atheense altaar van omstreeks 522 v.Chr. is een van de vroegst gedateerde monumenten voor een groep van twaalf goden.
- **Zijn de Romeinse goden gewoon deze twaalf met nieuwe namen?** Niet precies. De Romeinen hadden hun eigen goden en koppelden er later veel aan Griekse. De verschillen zijn groter dan de tabel doet vermoeden; we behandelen ze in de volgende gids, [Griekse en Romeinse goden naast elkaar](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/griekse-en-romeinse-goden-naast-elkaar-en-waarom-ze-niet-alleen-hernoemd-zijn/).
- **Wie zijn de Titanen, en waarin verschillen ze?** De Titanen zijn de oudere generatie, de kinderen van Ouranos en Gaia, onder wie Kronos en Rhea. De Olympiërs zijn hun kinderen, en het verhaal van hoe de jongere generatie de macht greep is de eerste grote oorlog in de Griekse mythe.

## Waar we op steunen

**Antieke bronnen**

- Hesiodos, *Theogonia* (ongeveer 700 v.Chr.): de geboorte van de goden, regels 116-1022. Vertaling: Glenn W. Most, Loeb Classical Library 57 (Harvard University Press, 2006).
- Homerus, *Ilias* (de verdeling van de wereld, 15.187-193; Zeus over Ares, 5.889-898; Zeus als “de oudere”, 13.354-355; het feest op de Olympus, 1.595-604 en 4.1-4). Vertaling: A. T. Murray, herzien door William F. Wyatt, Loeb Classical Library 170-171 (1999).
- Plato, *Phaidros* 246e-247a (de optocht van de goden).
- Herodotos, *Historiën* 1.142 (de Ionische bond van twaalf steden), 2.7 en 6.108 (het altaar van de Twaalf Goden als beginpunt voor afstandsmetingen en als toevluchtsoord).
- Thoukydides, *Geschiedenis van de Peloponnesische Oorlog* 6.54 (de wijding van het altaar).
- Pausanias, *Beschrijving van Griekenland* 5.14 (de altaren in Olympia). Vertaling: W. H. S. Jones, Loeb Classical Library (1918-1935).
- Apollodoros, *Bibliotheke* 1.3.5 (de twee verslagen over de afkomst van Hephaistos). Vertaling: J. G. Frazer, Loeb Classical Library (1921).

**Moderne wetenschap**

- Walter Burkert, *Greek Religion*, vertaald door John Raffan (Harvard University Press, 1985): het standaardoverzicht van de Griekse cultus, inclusief de Twaalf Goden.
- Jenifer Neils, *The Parthenon Frieze* (Cambridge University Press, 2001): de identificatie van de figuren op de oostfries en de discussies daarover.
- Timothy Gantz, *Early Greek Myth* (Johns Hopkins University Press, 1993): de bronnen voor elke genealogie in deze gids.
- M. L. West (red.), *Theogony* (Oxford University Press, 1966): het commentaar op de geboorte van de Olympiërs.
- Robert Parker, *Polytheism and Society* (Oxford University Press, 2005): hoe de Atheense culten waren georganiseerd.

Wil je het verhaal van elke god, op volgorde? Leer Griekse mythologie in Mythos.

[Download de app](https://mythos-app.download/nl-nl/#get-the-app) [Bekijk de cursus](https://mythos-app.download/nl-nl/courses/greek-mythology/)

## Lees verder

- ![Een eilandstad van concentrische ringen van land en water rond een gouden tempel bij schemering, gezien vanaf een heuvel met op de voorgrond een antieke zuil.](https://mythos-app.download/images/blog-atlantis-960.webp)

  Grieks

  29 oktober 2026 12 min leestijd

  ### [Atlantis: wat Plato echt schreef](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/atlantis-wat-plato-echt-schreef/)

  Atlantis komt uit twee dialogen van Plato. Dit schreef hij, waarom, hoe de antieken het lazen en wat latere schrijvers toevoegden.

  Lees het artikel
- ![Goden op een feestmaal op de Olympus, met een jonge schenker die een rode drank in een gouden beker giet.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-greek-gods-food-960.webp)

  Grieks

  29 oktober 2026 6 min leestijd

  ### [Wat eten en drinken de Griekse goden? Ambrosia, nectar en meer](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/wat-eten-en-drinken-de-griekse-goden-ambrosia-nectar-en-meer/)

  Bij Homerus eten de goden ambrosia en drinken ze nectar, sterfelijken eten brood en vlees. Wat de dichters zeggen en wat slechts giswerk is.

  Lees het artikel
- ![Een godin op het slagveld van Troje houdt haar gewonde hand vast, terwijl haar moeder er een zacht glinsterende vloeistof van afveegt.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-ichor-960.webp)

  Grieks

  29 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Bloeden de Griekse goden goud? Wat is ichor echt?](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/bloeden-de-griekse-goden-goud-wat-is-ichor-echt/)

  Bij Homerus bloeden goden 'onsterfelijk bloed' (ichor) zonder kleur. Waar het goud vandaan komt en hoe het woord veranderde.

  Lees het artikel
