Source: https://mythos-app.download/blog/nl-nl/hades-is-niet-de-duivel/

Grieks · 5 min leestijd

# Hades is niet de duivel

De Griekse god van de doden was streng, rijk en rechtvaardig. De popcultuur heeft hem verkeerd neergezet.

[Terug naar Verhalen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/)

![Een strenge, waardige koning op een donkere stenen troon in een hal van de onderwereld met een driekoppige hond.](https://mythos-app.download/images/blog-hades-960.webp)

Als je Hades alleen kent van de animatiefilm uit 1997, ken je een blauw vlammende, snelpratende schurk die Zeus wil onttronen. Het is een geweldige vertolking en het is bijna het tegenovergestelde van het personage in de mythen. De echte Hades heeft geen plan. Hij heeft een baan.

## Hoe de broers de wereld verdeelden

De *Ilias* heeft een mooie samenvatting. Toen de Titanen waren gevallen, trokken de drie zonen van Kronos loten. Zeus kreeg de hemel, Poseidon de zee, en Hades de donkere, mistige onderwereld. De aarde en de Olympus bleven gedeeld. Het is een achteloze, bijna bureaucratische scène, en ze verklaart Hades’ rol: hij won geen koninkrijk, hij trok het onaanzienlijke.

Vanaf toen was zijn rijk een plek die iedereen uiteindelijk zou bezoeken, en hij verliet het zelden. In de hele Griekse mythe zijn er maar enkele verhalen waarin hij op het aardoppervlak verschijnt. Het bekendste is de ontvoering van Persephone, die met Zeus’ toestemming gebeurde. In de *Ilias* is er een vreemde episode waarin Herakles hem in Pylos met een pijl verwondt en hij naar de Olympus gaat om genezen te worden. De god van de dood die medische behandeling krijgt, is een zeldzaam moment van komedie.

## De rijke

De Grieken waren terughoudend zijn naam uit te spreken. Ze noemden hem vaak *Plouton*, “de rijke”, omdat alles wat in de grond lag, van graanzaad tot zilver, tot zijn rijk behoorde. In het Latijn werd dit Pluto, vandaar dat de dwergplaneet die naam draagt. Ze gebruikten ook eufemismen als “de Gastheer van Velen” en “de Gastvrije”, omdat iedereen uiteindelijk zijn gast was.

Hij werd zelden vereerd zoals andere goden. Hij had weinig tempels. Die in Elis werd maar één keer per jaar geopend en alleen de priester mocht naar binnen. Mensen baden niet tot hem om hulp, omdat het geen zin had. De Grieken zagen hem als onbuigzaam: hij nam geen steekpenningen aan en liet niemand gaan.

## De onderwereld is niet de hel

Het Griekse hiernamaals was geen plek van vuur. De meeste mensen belandden op een sombere, schimmige vlakte genaamd de Asfodelosweide, waar geesten als vleermuizen rondfladderden. In de *Odyssee* ontmoet Odysseus, wanneer hij de doden bezoekt, de geest van Achilles. Odysseus zegt dat hij daar gelukkig moet zijn, als zo’n groot held. Achilles antwoordt dat hij liever een ingehuurde boerenknecht op aarde zou zijn, werkend voor een arme man, dan over alle doden te heersen.

Een paar gelukkigen gingen naar Elysion, een plek van gemak aan de rand van de wereld, en naar de Eilanden der Zaligen. En heel weinig overtreders, zoals Tantalus, Sisyphos en de reus Tityos, werden gestraft in Tartaros, een diepe put onder de onderwereld. De rechters die de doden sorteerden waren drie mannen die in hun leven koning waren geweest: Minos, Rhadamanthys en Aiakos.

Hades kwelde geen zielen. Hij hield ze simpelweg vast. Een driekoppige hond, Kerberos, bewaakte de deur, niet om indringers buiten te houden maar om ervoor te zorgen dat niemand wegging.

## Hoe hij met de duivel werd verward

Er gebeurden verschillende dingen. Het eerste is een kwestie van vertaling. Toen de Hebreeuwse Bijbel in de derde en tweede eeuw v.Chr. in het Grieks werd vertaald, gebruikten de vertalers het woord *Hades* voor *sheol*, de Hebreeuwse term voor het graf of de plaats van de doden. Het christelijke Nieuwe Testament, in het Grieks geschreven, gebruikt hetzelfde woord. Na verloop van tijd, met het binnenkomen van latere ideeën over de hel, raakten de twee vermengd, en Engelse vertalingen geven *Hades* soms weer als hel.

Het tweede is visueel. Middeleeuwse en renaissancekunstenaars, die naar de antieke wereld grepen wanneer ze een vocabulaire van duistere dingen wilden, leenden beelden uit de Griekse onderwereld. De driekoppige hond, de vurige rivier en de strenge rechter kwamen allemaal voor in afbeeldingen van de christelijke hel. Dantes *Inferno* bevat Charon, Minos en Kerberos.

## Wat hij echt is

Hades is de figuur die de meeste betekenis geeft aan een harde feit. Iedereen sterft. Iemand moet verantwoordelijk zijn voor wat daarna gebeurt. De Grieken zagen een koning voor zich die streng en onpartijdig is, die niet wreed is en met wie je niet kunt onderhandelen. Daarom vreesden ze hem, en daarom vertrouwden ze hem vreemd genoeg ook.

## De nimf die munt werd

Hades heeft een verhaal waarin hij de achtervolger is, maar het eindigt in een woordspeling. De nimf Minthe, die in de onderwereld woonde, viel hem op, en Hades begon haar het hof te maken. Zijn vrouw Persephone, die dit hoorde, werd woedend en vertrapte de nimf of veranderde haar in een plant. In sommige versies gaf Hades haar, omdat hij de verandering niet ongedaan kon maken, een zoete geur, zodat ze telkens als ze werd vertrapt heerlijk rook. De plant is munt, en de Griekse naam ervoor, *minthe*, is de naam van de nimf. Op een vreemde manier is het een komische voetnoot, maar het toont dat de Grieken hun doodsgod zagen als een echtgenoot met een vrouw die meningen had.

## Een echte deur naar de onderwereld

Er waren ook echte plaatsen waarvan Grieken en Romeinen geloofden dat het ingangen naar Hades waren. De geograaf Strabo, die rond het begin van de eerste eeuw na Christus schreef, beschrijft er een in Hierapolis, in het huidige Pamukkale in Turkije: een grot, het Plutonium genoemd, waaruit een dodelijke damp opsteeg, zo giftig dat hij elke vogel doodde die erin vloog. Strabo zag zelf mussen dood neervallen. Immune priesters van Cybele, zegt hij, konden naar binnen, misschien door hun adem in te houden. Eeuwenlang werd het Plutonium als legende beschouwd. In 2013 identificeerden Italiaanse archeologen onder leiding van Francesco D’Andria het: een grot met een trap en een bron van vulkanisch koolstofdioxide, dat zwaarder is dan lucht en zich bij de grond ophoopt. Experimenten toonden aan dat vogels in de grot inderdaad stierven. De deur naar de onderwereld bleek een natuurlijke gasval te zijn.

Als je iemand moet ontmoeten aan het einde van alles, is een eerlijke rechter zonder favorieten niet de slechtste optie.

Wil je het hele verhaal? Leer Griekse mythologie in Mythos.

[Download de app](https://mythos-app.download/nl-nl/#get-the-app) [Bekijk de cursus](https://mythos-app.download/nl-nl/courses/greek-mythology/)

## Lees verder

- ![Een jongeman knielt bij een donkere vijver en kijkt naar zijn spiegelbeeld, terwijl een nimf hem tussen de rotsen gadeslaat.](https://mythos-app.download/images/blog-narcissus-960.webp)

  Grieks

  2 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Narcissus en Echo: de mythe achter het woord](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/narcissus-en-echo-de-mythe-achter-het-woord/)

  Hij was niet alleen ijdel. Hij was eenzaam. En zij was vervloekt om te herhalen.

  Lees het artikel
- ![Een gouden kroon en een antieke bronzen kan op paarse stof, voor een grote grafheuvel.](https://mythos-app.download/images/blog-midas-960.webp)

  Grieks

  2 oktober 2026 4 min leestijd

  ### [Midas was een echte naam (en zijn graf is geopend)](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/midas-was-een-echte-naam-en-zijn-graf-is-geopend/)

  De gouden aanraking is een mythe. De koning, het graf en het feestmaal niet.

  Lees het artikel
- ![Een man die bij dageraad een enorme ronde steen een steile rotsachtige berg op duwt.](https://mythos-app.download/images/blog-sisyphus-960.webp)

  Grieks

  2 oktober 2026 6 min leestijd

  ### [Sisyphos: de mythe van voor altijd hetzelfde doen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/sisyphos-de-mythe-van-voor-altijd-hetzelfde-doen/)

  Een koning die de dood bedroog, een rotsblok dat altijd terugrolt, en een filosoof die dacht dat hij gelukkig was.

  Lees het artikel
