Source: https://mythos-app.download/blog/nl-nl/is-odin-grieks-kwam-odin-uit-troje-of-turkije/

Noords · 6 min leestijd

# Is Odin Grieks? Kwam Odin uit Troje of Turkije?

Odin was niet Grieks. Het verhaal over Troje en Turkije komt uit Snorri Sturlusons stamboom uit de 13e eeuw; de naam Odin is Germaans.

[Terug naar Verhalen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/)

![Een middeleeuwse IJslandse schrijver tekent een stamboom op perkament naast een kleimodel van een ommuurde stad, met buiten het raam een langschip op grijs water.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-odin-greek-turkish-960.webp)

Odin is niet Grieks. Het idee dat hij uit Troje kwam, in wat nu Turkije is, komt van de IJslander Snorri Sturluson, die de Noordse goden in de 13e eeuw een Trojaanse stamboom gaf. De naam Odin is daarentegen Germaans.

## Waar komt het verhaal over Troje en Turkije vandaan?

Het komt uit de Proloog van Snorri's *Edda*, geschreven door een christen lang nadat de oude religie was verdwenen. De Proloog is een euhemeristisch verhaal: de goden waren ooit echte mensen. De Asen, nakomelingen van de Trojanen, trekken naar Scandinavië en stichten dynastieën. Ze zijn zo welvarend dat latere generaties hen voor goden aanzien.

Snorri plaatst Troje in het midden van de wereld en zegt, in de vertaling van Anthony Faulkes: "we noemen het land daar Turkije." Zijn stamboom loopt van koning Priamus via Tróán naar Trór, dat is Thor, die in Thracië wordt opgevoed door een hertog genaamd Loricus. Hij loopt door tot Vóden, "die wij Odin noemen".

In de vertaling van Brodeur maakt Odin zich daarna klaar om met een grote menigte uit "Turkland" te vertrekken. Hij stelt twaalf hoofdmannen aan als rechters en voert wetten in zoals ooit in Troje en volgens de gewoonten van de Turken. Zijn route loopt via Saxland en Jutland naar Zweden (Sigtún) en Noorwegen.

## Plaatste Snorri Asgaard bij Troje of ten oosten van de Don?

Snorri vertelt twee verschillende verhalen. In de Proloog en in *Gylfaginning* bouwen de goden in het midden van de wereld een stad "die bekendstaat als Asgaard. Wij noemen haar Troje." Buiten Snorri bestaat niets dergelijks, dus het kan niet als heidens geloof worden behandeld.

*Ynglinga saga* geeft een andere geografie. De rivier de Tanais stroomt uit in de Zwarte Zee, en het land ten oosten ervan in Azië heet Asaland of Asaheim. De hoofdstad is Asgaard, waar een leider genaamd Odin woont. Turkland is een naburig gebied, niet Asgaard. "Asgaard bij Troje en Turkije" smelt dus twee teksten samen. Waar deze plaatsen werkelijk lagen, is omstreden, en de saga noemt Troje niet.

In *Ynglinga saga* is Odin bovendien een sterfelijke koning en tovenaar, geen god. Wanneer hij sterft, geloven de Zweden dat hij naar het oude Asgaard is gegaan. Voor de goden zoals de bronnen ze presenteren, zie [De Noordse goden: wie is wie in Asgaard en daarbuiten](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-noordse-goden-wie-is-wie-in-asgaard-en-daarbuiten/), en voor de plaats van Asgaard in de kosmos [De negen werelden van de Noordse mythologie, uitgelegd](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-negen-werelden-van-de-noordse-mythologie-uitgelegd/).

## Waarom zou een IJslandse christen een Trojaanse afstamming verzinnen?

Geleerden geven redenen, geen enkel eenduidig antwoord. Faulkes oordeelde dat een motief, misschien het voornaamste, was om de beschuldiging te weerleggen dat Snorri's verhalen gevaarlijk waren voor de christelijke rechtzinnigheid. Als de goden slechts slimme mannen uit de oudheid waren, waren de gedichten onschadelijk. Dit is omstreden, maar wordt breed aanvaard.

Trojaanse afkomst was ook in de mode. Faulkes suggereert dat het idee kan voortkomen uit de samenvoeging van twee dingen: Ari's bewering dat de Noordse goden van de Turken afstamden, en het woord "Tyrkir" voor Trojanen in *Trójumanna saga*. Die saga is de Oudijslandse versie van Dares Phrygius, hoogstwaarschijnlijk in het midden van de 13e eeuw door een IJslander samengesteld. Een ander werk uit dezelfde vroege vertaalfase, *Breta sögur*, opent met een samenvatting van Aeneas en Turnus uit de *Aeneis*. Faulkes voegt toe dat Snorri waarschijnlijk beïnvloed was door Europese legenden over Trojaanse oorsprong, zoals de Frankische, waarvan het oudste middeleeuwse verslag de kroniek van pseudo-Fredegar uit de 7e eeuw is. Voor de eigen versie van Rome, zie [Aeneas: de vluchteling die Rome stichtte](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/aeneas-de-vluchteling-die-rome-stichtte/), en voor de historische vraag [Was de Trojaanse Oorlog echt gebeurd?](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/was-de-trojaanse-oorlog-echt-gebeurd/).

Snorri verbindt zijn stamboom ook met Engeland. Zijn lijn van Seskef naar Odin loopt parallel aan die van Sceaf naar Woden in de Angelsaksische traditie, en hij zegt dat de oorspronkelijke namen van de Asen daar beter bewaard waren gebleven.

## Wat zegt de naam Odin ons?

De naam is Germaans. Oudnoords Óðinn komt van Proto-Germaans *Wōdanaz, gevormd op *wōdaz, een bijvoeglijk naamwoord dat ongeveer "razend, in vervoering, geïnspireerd" betekent (zie Kroonen, etymologisch woordenboek van het Proto-Germaans). Verwante woorden zijn Oudnoords óðr en Latijn *vātēs*, "ziener." Adam van Bremen vertaalde Wodan in de 11e eeuw al als "woede." Een Proto-Noordse vorm *wodnas* wordt gelezen op de bracteaat van Vindelev, uit ongeveer de vijfde eeuw.

Niets hiervan wijst op het Grieks.

## Is er een echte Griekse link?

Er is een keten van vertaalde namen, en dat is iets anders dan een gedeelde oorsprong. In *Germania* 9 zegt Publius Cornelius Tacitus dat de Germanen "Mercurius boven alles vereren" en hem op vaste dagen mensenoffers brengen, terwijl ze "Mars" en "Hercules" met dieroffers gunstig stemmen. Wodan noemt hij nergens bij naam. Hij hanteert wat hij *interpretatio romana* noemt (een uitdrukking die hij in *Germania* 43 gebruikt, voor een ander godenpaar). Geleerden lezen zijn Mercurius als Wodan, Mars als Tyr en Hercules als Donar, of Thor.

De Griekse stap komt later. De Latijnse *dies Mercurii* komt overeen met de Griekse "dag van Hermes" in de planetaire week. Dit is in het Grieks bevestigd door Vettius Valens in de late 2e eeuw, al is de precieze oorsprong van de week omstreden en is het systeem vanaf de 1e eeuw goed bevestigd in Romeins Italië. Germaanse sprekers gaven de Romeinse dag later weer als Wodens dag. Het volledige verhaal staat in [Vier dagen van de Engelse week zijn vernoemd naar Noordse goden](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/dagen-van-de-week-noordse-goden/).

Er bestaan vergelijkingen tussen Odin en Hermes of Mercurius: een gids van de doden, een reiziger, een meester van het woord. Caesar zegt dat de Galliërs hun Mercurius beschouwden als de uitvinder van alle kunsten en als gids van wegen en reizen (*De Gallische Oorlog* 6.17). Maar Odin is ook een god van razernij, oorlog, poëzie en runen, zoals in [Odin gaf een oog voor wijsheid (en hing zichzelf op voor de runen)](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/odin-gaf-een-oog-voor-wijsheid-en-hing-zichzelf-op-voor-de-runen/). Behandel "Odin is Hermes" als een vergelijking, niet als een afstamming. Ook de Romeinse religie had haar eigen goden, zoals [Griekse en Romeinse goden naast elkaar (en waarom ze niet alleen hernoemd zijn)](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/griekse-en-romeinse-goden-naast-elkaar-en-waarom-ze-niet-alleen-hernoemd-zijn/) uitlegt.

## Wat is er met Thor Heyerdahls zoektocht naar Odin?

Heyerdahl begon in 2001 met opgravingen bij Azov. In *Ingen grenser* (1999) zocht hij Odins thuisland eerst in de Kaukasus en Azerbeidzjan, en in *Jakten på Odin* (2001) pleitte hij voor Azov en een echte leider Odin. Hij telde de generaties terug via Snorri's genealogie en kwam uit in de eerste eeuw voor Christus. Hij zei: "Dit is niet mijn theorie... Het is die van Snorri."

Zijn betoog rust op naamsovereenkomsten zoals Azov en Asen, Udi en Odin, Tyr en Turkije. Noorse recensenten noemden het pseudoarcheologie, gebouwd op selectief lezen, en taalkundigen merken op dat Azov zijn naam van de Turken kreeg, ruim duizend jaar na de datum die Heyerdahl voor de Asen geeft. Specialisten verwerpen de hypothese.

## Waar we op steunen

**Antieke bronnen**

- Snorri Sturluson, *Edda*, Proloog en *Gylfaginning*. Vertalingen: Anthony Faulkes (Everyman, 1987); Arthur Gilchrist Brodeur, vertaling van de Proza-Edda (New York, 1916).
- Snorri Sturluson, *Ynglinga saga* (in *Heimskringla*), hoofdstukken 1-2 en 9.
- Publius Cornelius Tacitus, *Germania* 9 en 43.
- Caesar, *De Gallische Oorlog* 6.17.

**Moderne wetenschap**

- Anthony Faulkes, het essay "Pagan Sympathy" over de houding tegenover het heidendom in de Proloog van de *Snorra Edda*, in: Glendinning en Bessason (red.), essaybundel *Edda* (University of Manitoba Press, 1983), pp. 283-314.
- Guus Kroonen, etymologisch woordenboek van het Proto-Germaans (*Etymological Dictionary*, Brill, 2013).
- Thor Heyerdahl, *Jakten på Odin* (2001): de hierboven besproken theorie, die specialisten verwerpen.

Wil je weten wie Odin werkelijk was in de oude bronnen? Leer Noordse mythologie in Mythos.

[Download de app](https://mythos-app.download/nl-nl/#get-the-app) [Bekijk de cursus](https://mythos-app.download/nl-nl/courses/norse-mythology/)

## Lees verder

- ![Een meute bleke honden en schimmige ruiters raast door een stormachtige nachthemel boven een donker winterbos.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-wild-hunt-960.webp)

  Noords

  29 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Wat is de mythe van de Wilde Jacht? Een spookachtig leger met vele gezichten](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/wat-is-de-mythe-van-de-wilde-jacht-een-spookachtig-leger-met-vele-gezichten/)

  Een spookachtig leger dat 's nachts rijdt in Europese folklore. De link met Odin is een idee van Jacob Grimm, en het bewijs is dun.

  Lees het artikel
- ![Een brandende hemel boven Yggdrasil, een wolf en een langschip.](https://mythos-app.download/images/blog-ragnarok-960.webp)

  Noords

  2 oktober 2026 6 min leestijd

  ### [Wat is Ragnarok?](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/wat-is-ragnarok/)

  Het Noordse einde van de wereld, en wat het echt betekent.

  Lees het artikel
- ![Zeven gloeiende symbolen boven een besneeuwd Noords landschap, één voor elke dag van de week.](https://mythos-app.download/images/blog-norse-days-960.webp)

  Noords

  2 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Vier dagen van de Engelse week zijn vernoemd naar Noordse goden](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/dagen-van-de-week-noordse-goden/)

  Tuesday, Wednesday, Thursday en Friday dragen de namen van Týr, Odin, Thor en Frigg.

  Lees het artikel
