Source: https://mythos-app.download/blog/nl-nl/sisyphos-de-mythe-van-voor-altijd-hetzelfde-doen/

Grieks · 6 min leestijd

# Sisyphos: de mythe van voor altijd hetzelfde doen

Een koning die de dood bedroog, een rotsblok dat altijd terugrolt, en een filosoof die dacht dat hij gelukkig was.

[Terug naar Verhalen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/)

![Een man die bij dageraad een enorme ronde steen een steile rotsachtige berg op duwt.](https://mythos-app.download/images/blog-sisyphus-960.webp)

De kans is groot dat je deze week op een gegeven moment een taak "Sisyfusarbeid" hebt genoemd. Waarschijnlijk ging het over e-mail. Het woord is zo gewoon geworden dat we vergeten zijn wat Sisyphos eigenlijk deed. Hij was geen harde werker die het ongeluk had gestraft te worden voor zijn vlijt. Hij was een bedrieger, en hij bedroog de dood tweemaal.

## De slimme koning

Sisyphos was de legendarische stichter en koning van Korinthe, een stad op een smalle landstrook tussen twee zeeën. De Grieken beschreven hem als de slimste en meest hebzuchtige van alle mensen. Hij was een figuur die altijd een plan had, en verschillende verhalen laten zien hoe hij de goden zelf te slim af was.

In een ervan had Zeus de nimf Aegina geschaakt, en haar vader was radeloos. Sisyphos, die had gezien waar Zeus haar naartoe bracht, bood aan het hem te vertellen in ruil voor een bron van vers water voor Korinthe. De vader stemde toe. De bron stroomt nog steeds op de heuvel boven Korinthe, de Peirenebron. Zeus vergaf het verraad niet, en stuurde Thanatos, de Dood, om Sisyphos te komen halen.

## De dood ketenen

Sisyphos deed alsof hij meewerkte, vroeg Thanatos te laten zien hoe de ketenen werkten, en ving hem. Met de Dood opgesloten in een kast kon niets op aarde sterven. Chaos volgde. Mensen die zwaar gewond waren, konden niet sterven. Ares, de oorlogsgod, was woedend omdat gevechten elk nut hadden verloren. Uiteindelijk bevrijdde Ares Thanatos en leverde hij Sisyphos uit.

Zelfs toen had Sisyphos een reserveplan. Voordat hij naar beneden ging, had hij zijn vrouw gezegd hem niet te begraven of hem de juiste offers te geven. Toen hij in de onderwereld aankwam, klaagde hij bij Persephone dat zijn vrouw hem had vernederd, en vroeg hij of hij drie dagen terug naar de aarde mocht om het recht te zetten. Persephone liet hem gaan. Natuurlijk kwam hij nooit terug.

## Het rotsblok

Uiteindelijk werd hij weer gevangen, en deze keer verzonnen de goden iets passends. In het elfde boek van de *Odyssee* ziet Odysseus, op bezoek in de onderwereld, hem. "Met beide handen duwde hij een enorme steen," zegt hij, "zich inspannend met handen en voeten om hem heuvelopwaarts te schuiven. Maar net toen hij de top zou bereiken, draaide zijn gewicht hem terug, en de genadeloze steen rolde weer naar de vlakte." Dan begint Sisyphos opnieuw, met zweet dat van zijn ledematen gutst en stof dat van zijn hoofd opstijgt.

Het is een precieze straf. De man die de dood met slimheid bedroog, wordt gedwongen tot eindeloze lichamelijke arbeid zonder resultaat. De goden kiezen het tegenovergestelde van een list: het ding dat niet te omzeilen is.

## Camus en de gelukkige man

In 1942, in bezet Frankrijk, publiceerde de schrijver Albert Camus een lang essay genaamd *De Mythe van Sisyphus*. Het begint met een beroemde zin: er is maar één werkelijk serieus filosofisch probleem, en dat is zelfmoord. Beoordelen of het leven de moeite waard is om geleefd te worden, zegt hij, is het beantwoorden van de fundamentele vraag van de filosofie.

Camus stelde dat mensen betekenis willen en dat het universum die niet biedt, en dat deze botsing "het absurde" is. Je kunt erop reageren met wanhoop, of door in iets buiten de rede te springen, of door het te accepteren en het leven in volledig bewustzijn te leiden. Sisyphos, zegt hij, is de absurde held. Het moment dat Camus fascineert, is wanneer het rotsblok naar beneden rolt en Sisyphos teruggaat om het te halen. In die pauze is hij bewust. Hij kent de hele structuur van zijn lot. En dat is een soort overwinning, want een lot dat helder doorzien wordt, kan niet veracht worden.

Camus eindigt met zijn meest geciteerde zin: "Men moet zich Sisyphos gelukkig voorstellen." Hij bedoelt dat de strijd naar de top voldoende is om een mensenhart te vullen.

## Waarom we het over werk zeggen

Het woord heeft een eigen leven gekregen. We gebruiken het voor de afwas, de inbox, de achterstand, de was. In het afgelopen decennium hebben schrijvers over burn-out het gebruikt voor banen waarin de inspanning elke dag opnieuw begint. Het is geen toeval dat het beeld overleeft in een tijd waarin zo veel van ons werk geen afgerond object is, maar een voortdurend proces.

## De stichter van een feest

Sisyphos liet een echt spoor achter in Korinthe. Volgens de overlevering, toen het lichaam van een verdronken jongen, Melikertes, aanspoelde op de kust, stelde Sisyphos begrafenisspelen in zijn eer in. Ze werden de Isthmische Spelen, een van de vier grote Panhelleense feesten, elke twee jaar gehouden bij Korinthe, naast de Olympische, de Pythische en de Nemeïsche Spelen. Zo werd de man die beroemd is voor zijn straf van zwaar werk ook de stichter van een sportfeest.

## In verf en in pixels

De schilder Titiaan maakte in 1548 en 1549 *Sisyphus* als onderdeel van een serie over de verdoemden voor Maria van Hongarije, de landvoogdes van de Nederlanden. Het toont een gespierde, gebogen figuur die zich inspant met het rotsblok op zijn rug, op een steile zwarte helling. In de videogame *Hades* (2020) is Sisyphos een personage in de Onderwereld dat vrolijk is over zijn taak, een knipoog naar Camus' slot, en de speler advies geeft. Wie dat schreef, geloofde duidelijk dat hij gelukkig was.

Het is ook een zachtere mythe dan hij in eerste instantie lijkt. De oude versie is een straf. Camus' versie vraagt of er, als de heuvel niet te ontlopen is, toch iets te vinden is op de weg naar beneden. Verschillende mensen beantwoorden dat anders. Dat is waarschijnlijk waarom het verhaal steeds opnieuw verteld blijft worden.

## Snelle antwoorden

- **Waarom werd Sisyphos gestraft?** Homerus legt niet uit waarom Sisyphos lijdt. Apollodorus noemt wel de misdaad: Sisyphos vertelde aan Asopus dat Zeus Aegina in het geheim had weggevoerd. Een fragment van de lyrische dichter Alcaeus verwijst naar de episode waarin hij de dood te slim af was.
- **Vertellen de antieke bronnen het verhaal over de dood zoals het meestal wordt navertold?** Niet precies. In het fragment van Pherecydes stuurt Hades Sisyphos terug naar de bovenwereld. De scholion bij Ilias 6.153 (Pherecydes) zegt dat Sisyphos de Dood met sterke ketenen vastbond, tot Ares hem bevrijdde. Het populaire detail dat Sisyphos de Dood misleidt om de ketenen voor te doen, komt in dat verhaal niet voor.
- **Was Sisyphos echt de vader van Odysseus?** In het Homerische verhaal is Odysseus de zoon van Laërtes en Anticlea. Een latere traditie maakt hem de zoon van Sisyphos en Anticlea. Sophocles' *Philoctetes* zzinspeelt op dit gerucht, en in Euripides' *Cyclops* wordt Sisyphos als vader genoemd.

Wil je het hele verhaal? Leer Griekse mythologie in Mythos.

[Download de app](https://mythos-app.download/nl-nl/#get-the-app) [Bekijk de cursus](https://mythos-app.download/nl-nl/courses/greek-mythology/)

## Lees verder

- ![Een met neon verlichte stadsstraat bij schemering met een gigantisch gloeiend standbeeld van een gevleugelde godin van de overwinning.](https://mythos-app.download/images/blog-brands-myth-960.webp)

  Grieks

  2 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Nike, Pandora, Versace en Starbucks: merken die mythen openlijk verbergen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/merken-vernoemd-naar-mythen/)

  Logo's, namen en ruimtevaartuigen: de antieke wereld staat overal in het schap.

  Lees het artikel
- ![Een sterrenhemel boven een Griekse heuveltempel met vage sterrenbeeldlijnen in goud getekend.](https://mythos-app.download/images/blog-constellations-960.webp)

  Grieks

  2 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Waarom planeten en sterren mythologische namen hebben](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/waarom-planeten-en-sterren-mythologische-namen-hebben/)

  De nachtelijke hemel is een bibliotheek van mythen, en sommige verhalen zijn nog steeds zichtbaar.

  Lees het artikel
- ![Een antiek stadion in Olympia met een renbaan, atleten bij de startlijn en een standbeeld van Zeus.](https://mythos-app.download/images/blog-olympics-960.webp)

  Grieks

  2 oktober 2026 6 min leestijd

  ### [De antieke Olympische Spelen waren een feest voor Zeus](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/antieke-olympische-spelen-feest-voor-zeus/)

  Naakte atleten, olijfkransen en een bestand waardoor de hele Griekse wereld veilig kon reizen.

  Lees het artikel
