Source: https://mythos-app.download/blog/nl-nl/waarom-is-anubis-een-jakhals-hij-is-misschien-een-wolf/

Egyptisch · 6 min leestijd

# Waarom is Anubis een jakhals? (Hij is misschien een wolf)

De god van het balsemen nam de vorm aan van een aaseter. Er was een reden, en een recente verrassing.

[Terug naar Verhalen](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/)

![Een god met jakhalskop in een grafwerkplaats die over een omwikkelde mummie buigt.](https://mythos-app.download/images/blog-anubis-960.webp)

Anubis heeft een hondenkop omdat de Egyptenaren het aasdier dat rond de randen van hun woestijnbegraafplaatsen sluipte, tot beschermer van graven en balsemers maakten. Het dier wordt meestal een jakhals genoemd, al wijst recent genetisch onderzoek erop dat het een soort wolf kan zijn geweest.

Van alle Egyptische goden is Anubis degene die mensen in één oogopslag herkennen: het lichaam van een man met het gladde zwarte hoofd van een hondachtige, oren rechtop. Hij staat op grafmuren, in museumvitrines en op duizenden stukken fanart. Zijn Egyptische naam was *Inpu*, en *Anubis* is hoe de Grieken het uitspraken. Zijn dier wordt meestal een jakhals genoemd. Maar het dier achter de god blijkt een interessantere vraag te zijn dan het lijkt.

## Een heel Egyptische oplossing

Voordat de Egyptenaren stenen graven en piramides bouwden, begroeven ze hun doden in ondiepe putten in de woestijn. Het hete droge zand bewaarde de lichamen op natuurlijke wijze, en zo is het idee van mummificatie misschien ontstaan. Maar er was een probleem: wilde honden en jakhalzen zwerven langs de rand van de woestijn, en ze graven. Een vroege Egyptenaar die een begraafplaats bezocht, kon heel goed een magere hondachtige een graf hebben zien verstoren.

Een manier om met een dreiging om te gaan, in religieuze zin, is om die in je dienst te nemen. De Egyptenaren maakten van de aaseter een bewaker. Als de jakhalsgod over de begraafplaatsen waakte, kon hij een oog houden op de lichamen. Anubis is de god van "degene die op zijn berg is," die neerkijkt op de necropolis, en "degene die op de plaats van balseming is." Een hele vroege titel was "Hij die voor de goddelijke tent staat," een andere manier om te zeggen dat hij over het graf waakte.

## De kleur van wedergeboorte

Anubis wordt vrijwel altijd zwart geschilderd. In de Egyptische gedachtegang was zwart niet de kleur van het kwaad. Het was de kleur van de rijke grond langs de Nijl, het zwarte land, *Kemet*, waaraan het land zijn naam ontleende. Het was de kleur van leven dat vernieuwd kon worden. Het was ook de kleur van de gedroogde en behandelde huid van een mummie. Voor de Egyptenaren betekende zwart dus vruchtbaarheid en wederopstanding.

## Taken van de god

Anubis had verschillende rollen. Hij was de beschermheer van balsemers, en de priester die de balseming uitvoerde, droeg soms een Anubis-masker. In één scène uit een graf buigt een balsemer met een jakhalsmasker over een mummie. Hij was ook de gids van de doden, die zielen door de onderwereld leidde naar de zaal van het oordeel. En bij het oordeel is hij degene die de weegschaal bedient, de balans aanpast en ervoor zorgt dat het hart eerlijk wordt gewogen tegen de veer van Maät.

In de vroegste periodes was hij de belangrijkste god van de doden, en werd hij aangeroepen bij begrafenisoffers lang voordat Osiris die rol overnam. In het verhaal van Osiris helpt Anubis Isis bij het balsemen van het lichaam van de vermoorde koning. Dat is een goede manier om te verklaren waarom hij belangrijk bleef, ook nadat de nieuwere god verscheen.

## De verrassing

Lange tijd noemden Egyptologen het dier een jakhals, specifiek de gouden jakhals. Maar in 2015 bestudeerde een team van onderzoekers onder leiding van de Franse geneticus Philippe Gaubert het DNA van gouden jakhalzen uit Afrika en kwam tot een verrassende conclusie. Afrikaanse gouden jakhalzen zijn niet dezelfde soort als de Euraziatische gouden jakhals, zoals iedereen had aangenomen. Het is een afzonderlijke soort, nauw verwant aan wolven, en ze gaan nu door het leven als de Afrikaanse gouden wolf, *Canis lupaster*.

Sommige Egyptologen hebben opgemerkt dat de gemummificeerde hondachtigen die in Egyptische tempels zijn gevonden, deze soort kunnen omvatten. Als dat zo is, is Anubis strikt genomen een god met een wolfskop. De Egyptenaren zouden hun schouders hebben opgehaald. Hun woord, *sab*, omvat verschillende hondachtigen. Ze classificeerden geen dieren. Ze beschreven een eigenschap: een waakzaam wezen dat aan de rand van de begraafplaats leefde en wist waar de doden waren.

## Anubis in een beroemd graf

Een van de meest opvallende afbeeldingen van de god komt uit het graf van Toetanchamon. In de schatkamer ligt een houten beeld van een zwarte jakhals boven op een verguld heiligdom, oren gespitst, alsof hij wakker is. Het werd in 1922 gevonden met nog een linnen sjaal om zijn nek. Toen Howard Carter voor het eerst in de kamer keek, zag hij de vorm van het dier in het lamplicht, de meest kostbare voorwerpen van het graf bewakend.

## De andere hondengod

Anubis was niet Egyptes enige hondengod. Een tweede, genaamd Wepwawet, "opener van de wegen," werd afgebeeld als een wolf of een jakhals met grijze of witte vacht. Zijn belangrijkste centrum was een stad in Opper-Egypte, die de Grieken, die het dier als een wolf identificeerden, Lycopolis noemden, "wolvenstad," het moderne Asyut. Hij leidde legers in de oorlog, baande de weg, en hij leidde ook de doden. De twee goden werden soms verward, en dat blijkt goed te passen bij de bevinding dat de Egyptische "jakhalzen" misschien een soort wolf waren.

## Anubis in de popcultuur

In het moderne entertainment wordt Anubis afgebeeld als een intimiderende figuur. Hij is een schurk in de film *The Mummy Returns* en een dreigende vijand in de tv-serie *Stargate SG-1*, en een welwillender figuur, Mr. Jacquel, een begrafenisondernemer in een klein stadje in Illinois, in Neil Gaimans roman *American Gods*. De meest accurate weergave is waarschijnlijk de rustigere: een geduldige, vrij vriendelijke gids van zielen, met een vaste hand op de weegschaal.

Het is een goed beeld van waarvoor de god diende. De Egyptenaren maakten geen monster van het ding dat ze vreesden. Ze maakten er een bewaker van en zetten hem bij de deur.

## Snelle antwoorden

- **Is Anubis ouder dan Osiris?** De naam van Osiris komt in geen enkele tekst van vóór de Vijfde Dynastie voor, en vroege offerformules noemden alleen Anubis. Een jakhalsgod, waarschijnlijk Anubis, verschijnt in materiaal uit de Eerste Dynastie, uit de regeringen van Hor-Aha, Djer en anderen.
- **Wie waren de ouders van Anubis?** De bronnen spreken elkaar tegen. In de vroege mythologie was hij een zoon van Ra, en de Coffin Texts noemen Hesat of Bastet. Plutarchus zegt dat Nephthys hem aan Osiris baarde en dat Isis hem opvoedde. Sommige egyptologen betwijfelen dat Seth ooit als zijn vader werd beschouwd.
- **Hoe verschillen Anubis en Wepwawet van elkaar?** Anubis zorgt voor balseming en oordeel, terwijl Wepwawet wegen opent, vooral in openbare en krijgshaftige contexten. De Pyramid Texts vergelijken het gelaat van de koning met dat van Wepwawet, en hij vergezelde de koning op jachtpartijen. De twee worden vaak verward. Voor de bredere cast, zie [De Egyptische goden: wie is wie](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-egyptische-goden-wie-is-wie/).
- **Gelijkten de Grieken Anubis aan Hermes?** Ja. Griekse schrijvers gelijkten Anubis vanaf de Ptolemaeïsche periode aan Hermes. De samengevoegde vorm Hermanubis is overgeleverd vanaf het late Ptolemaeïsche tijdperk, maar komt het vaakst voor in bronnen uit de Romeinse tijd. Plutarchus noemt de naam voor Anubis in zijn onderwereldaspect, en Porphyrius noemde de figuur samengesteld en half Grieks.

Wil je het hele verhaal? Leer Egyptische mythologie in Mythos.

[Download de app](https://mythos-app.download/nl-nl/#get-the-app) [Bekijk de cursus](https://mythos-app.download/nl-nl/courses/egyptian-mythology/)

## Lees verder

- ![Een slanke zwarte kat zit bij zonsondergang voor een gouden Egyptische tempel, met kattenbeelden op voetstukken.](https://mythos-app.download/images/blog-bastet-960.webp)

  Egyptisch

  2 oktober 2026 4 min leestijd

  ### [Bastet en de katten van het oude Egypte: waarom ze heilig waren](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/bastet-en-de-katten-van-het-oude-egypte/)

  Miljoenen gemummificeerde katten, de doodstraf voor wie er een kwaad deed en een godin die als leeuwin begon.

  Lees het artikel
- ![Een schrijfgod met een ibiskop aan een bureau die op papyrus schrijft onder de maan, omringd door planken met boekrollen.](https://mythos-app.download/images/blog-thoth-960.webp)

  Egyptisch

  2 oktober 2026 5 min leestijd

  ### [Thoth en de uitvinding van het schrift (en waarom Socrates het niets vond)](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/thoth-en-de-uitvinding-van-het-schrift-en-waarom-socrates-het-niets-vond/)

  Een god met een ibiskop geeft het schrift aan de wereld. Een koning antwoordt dat het het geheugen zal verwoesten. Het argument is actueler dan ooit.

  Lees het artikel
- ![Een zuilenhal van een Egyptische tempel bij zonsondergang met vijf grote goddelijke figuren: met valkenkop, jakhalskop, ibiskop, hoorns en kroon.](https://mythos-app.download/images/blog-egyptian-gods-960.webp)

  Egyptisch

  29 oktober 2026 13 min leestijd

  ### [De Egyptische goden: wie is wie](https://mythos-app.download/blog/nl-nl/de-egyptische-goden-wie-is-wie/)

  Ra, Osiris, Isis, Horus, Seth, Anubis en de rest: wie de belangrijkste Egyptische goden zijn, hoe ze veranderden en hoe we hen kennen.

  Lees het artikel
