Source: https://mythos-app.download/blog/tr-tr/haftanin-gunleri-iskandinav-tanrilari/

İskandinav · 4 dk okuma

# İngilizce haftanın dört günü İskandinav tanrılarının adını taşır

Tuesday, Wednesday, Thursday ve Friday, Týr, Odin, Thor ve Frigg'in adlarını taşır.

[Hikâyeler sayfasına dön](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/)

![Karla kaplı bir İskandinav manzarasının üzerinde haftanın her günü için bir tane olmak üzere yedi parlayan simge.](https://mythos-app.download/images/blog-norse-days-960.webp)

İngilizce konuşuyorsan bu yıl İskandinav tanrılarının adlarını yaklaşık bir milyar kez söyledin. Tuesday, Wednesday, Thursday ve Friday, İngilizcede hepsi eski Cermen halklarının bir tanrısının ya da tanrıçasının adını taşır ve oraya nasıl vardıklarının hikâyesi, kimse bakmazken dillerin birbirinden nasıl ödünç aldığının hikâyesidir.

## Roma haftası geliyor

Yedi günlük hafta Cermen kökenli değil. Eski Yakın Doğu'da başladı, astroloji yoluyla Yunanlılara ve Romalılara ulaştı ve M.S. birinci ya da ikinci yüzyılda Roma dünyasında iyice yerleşmişti. Her gün, aynı zamanda tanrı olan yedi "gezgin yıldızdan" birinin adını taşırdı: Güneş, Ay, Mars, Merkür, Jüpiter, Venüs ve Satürn. Latincede günler *dies Solis*, *dies Lunae*, *dies Martis* ve böyle devam ederdi.

Kuzey Avrupa'daki Cermen halkları Roma İmparatorluğu ile temasa geçince haftayı da yanlarında götürdü. Ama Latince adları basitçe ödünç almadılar. Onları çevirdiler. Her Roma tanrısı, en yakın karşılık gibi görünen Cermen tanrısıyla eşleştirildi ve gün bu adı aldı. Bilginler bu uygulamaya *interpretatio germanica*, yani "Cermen yorumu" der. Romalı tarihçi Tacitus, M.S. 98 civarında Germania hakkındaki kitabında Cermenlerin Herkül'ü, Merkür'ü ve Mars'ı kendi tanrılarıyla özdeşleştirdiğini söyleyerek bu alışkanlığı zaten fark etmişti.

## Eşleşmeler

- **Tuesday.** Roma'nın *dies Martis*'i, yani "Mars'ın günü", İngilizlerin *Tiw* olarak bildiği Týr'ın günü oldu. Týr savaş ve adalet tanrısıydı. En çok, tanrıların canavar kurt Fenrir'i bağlamak istediği hikâyeyle bilinir. Kurt ancak içlerinden biri güvence olarak elini ağzına sokarsa bağlanmayı kabul etti. Týr bunu yaptı. Fenrir kurtulamayacağını anlayınca eli ısırıp kopardı.
- **Wednesday.** *Dies Mercurii*, Eski İngilizcede *Wōdnesdæg*, yani "Woden'in günü" oldu. Woden, bilgelik için bir gözünü veren ve runleri öğrenmek için kendini dünya ağacına asan baş tanrı Odin'in İngilizce biçimidir. Merkür, mesajların, yolcuların ve ölülerin tanrısı olarak oldukça iyi bir eşleşmeydi: Odin bir gezgin ve ruh rehberiydi.
- **Thursday.** *Dies Iovis*, yani Jüpiter'in günü, Eski İngilizcede "Thunor'un günü", İskandinavcada Thor'un günü oldu. İkisi de gök gürültüsü tanrılarıydı. Thor'un çekici, Jüpiter'in yıldırımına İskandinav cevabıdır.
- **Friday.** *Dies Veneris*, yani Venüs'ün günü, Odin'in eşi, evlilik ve ileriyi görme tanrıçası Frigg'in (Eski İngilizce *Frīg*) günü oldu. Bazı bilginler asıl tanrıçanın İskandinav aşk tanrıçası Freyja olabileceğini ve iki adın aynı figürün lehçe varyantları olabileceğini düşünür. Kanıtlar bunu çözmez.

## Diğer diller ne yaptı

Avrupa'da iki sistemi yan yana görebilirsin. Fransızca, İspanyolca ve İtalyanca Roma tanrılarını korudu: Fransızcada *mardi* (Mars), *mercredi* (Merkür), *jeudi* (Jove) ve *vendredi* (Venüs). Cermen dilleri onları değiştirdi. İsveççede günler *tisdag* (Tyr), *onsdag* (Odin), *torsdag* (Thor) ve *fredag* (Frigg ya da Freyja). Hollandacada *dinsdag* ve *woensdag* var; ikincisinde "Woden" hâlâ görünüyor. Almanca bir istisnadır: *Mittwoch* "haftanın ortası" demektir ve onuncu yüzyılda, muhtemelen pagan bir adı ortadan kaldırmak için getirilmiştir. Türkçedeki gün adları ise bambaşka kökenlerden, çoğunlukla Farsça ve Arapçadan gelir.

## Diğer üçü

Cumartesi istisnadır. Roma tanrısı Satürn'den gelir ve Cermen halklarının kendi tanrısının adı tutmadı. Pazar ve pazartesi Güneş'in ve Ay'ın günleridir ve Cermen dillerinde doğrudan çevrilirler.

## Neden önemli

## Cumartesi neden pazardan önce gelir

Roma haftasında çoğu insanın hiç fark etmediği bir bilmece var. Yedi "gezegen", eskiler tarafından gökyüzünü geçerken görünen hızlarına göre, en yavaştan en hızlıya sıralanırdı: Satürn, Jüpiter, Mars, Güneş, Venüs, Merkür ve Ay. Yine de haftanın günleri bu sırayı izlemez. Satürn, Güneş, Ay, Mars, Merkür, Jüpiter, Venüs diye gider. Neden?

Cevap, Romalı yazar Cassius Dio'ya göre saatlerdir. Romalılar günün 24 saatinin her birini yukarıdaki sırayla, döngüyü tekrarlayarak bir gezegene atardı. Bir günün ilk saati, güne adını veren gezegene aitti. Cumartesinin ilk saati Satürn'e aitse saatler Satürn, Jüpiter, Mars, Güneş, Venüs, Merkür, Ay diye gider, sonra yine Satürn ve böyle devam eder. Yirmi dört saat, üç tam döngü artı üç saattir. Yani ertesi günün ilk saati, listede Satürn'den sonraki dördüncü gezegene düşer: Güneş. Sonra üç adım ileride Ay. Ve böyle devam eder. Sonuç, bugün kullandığımız sıradır.

## Hindistan'da ve Japonya'da aynı fikir

Günleri güneşe, aya ve gezegenlere göre adlandırma fikri Roma'dan uzakta da görülür. Hindistan'da Hintçe haftanın günleri *Ravivar* (Güneş), *Somvar* (Ay), *Mangalvar* (Mars), *Budhvar* (Merkür), *Guruvar* (Jüpiter), *Shukravar* (Venüs) ve *Shanivar* (Satürn), Avrupa'dakiyle aynı sıra. Japonya'da adlar Güneş, Ay ve görünen gezegenlere de karşılık gelen beş unsurun bir karışımıdır: pazartesi *Getsuyōbi* (ay günü), salı *Kayōbi* (ateş günü, Mars), çarşamba *Suiyōbi* (su, Merkür), perşembe *Mokuyōbi* (ağaç, Jüpiter), cuma *Kin’yōbi* (metal, Venüs) ve cumartesi *Doyōbi* (toprak, Satürn). Hafta Japonya'ya Çin ve Budist astrolojisi yoluyla ulaştı ve gün adları ortak bir sisteme aittir. Her durumda günler gökyüzündeki aynı yedi ışığın adını taşır.

Bu, dinî değişimin dili silmediğini sessizce hatırlatır. Anglosaksonlar yedinci yüzyılda Hıristiyanlığa geçti ve Kilise birçok pagan âdete karşı çıktı, ama haftanın günleri eski adlarını korudu. Yeni bir dönem başladıktan birkaç hafta sonra her ofiste biri en az bir kez "Thank Thor it's Friday" der. Neden işe yaradığını kimsenin bilmesi gerekmez.

Hikâyenin tamamını mı istiyorsun? Mythos'ta İskandinav mitolojisini öğren.

[Uygulamayı indir](https://mythos-app.download/tr-tr/#get-the-app) [Kursa bak](https://mythos-app.download/tr-tr/courses/norse-mythology/)

## Okumaya devam et

- ![On iki koltuklu bir İskandinav tanrıları ziyafet salonu ve kapıda karanlık, on üçüncü bir figür.](https://mythos-app.download/images/blog-friday-13-960.webp)

  İskandinav

  2 Ekim 2026 4 dk okuma

  ### [13. Cuma gerçekten Loki'nin suçu mu?](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/13-cuma-gercekten-lokinin-sucu-mu/)

  Popüler bir efsane uğursuz günü bir İskandinav akşam yemeğine bağlar. Kaynaklar gerçekte ne diyor?

  Yazıyı oku
- ![Uzun bir geminin üzerinde sade, yuvarlak demir bir miğfer takan ve yanında boynuzlu bir miğfer duran bir Viking.](https://mythos-app.download/images/blog-viking-helmets-960.webp)

  İskandinav

  2 Ekim 2026 4 dk okuma

  ### [Vikingler Hiçbir Zaman Boynuzlu Miğfer Takmadı (O Zaman Bu Fikir Nereden Geldi?)](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/vikingler-hicbir-zaman-boynuzlu-migfer-takmadi/)

  Viking Çağı'nın en ünlü imgesi on dokuzuncu yüzyılda icat edildi. Büyük ölçüde kostüm tasarımcıları tarafından.

  Yazıyı oku
- ![Fırtınalı bir gökyüzünde iki keçinin çektiği bir savaş arabasında kızıl sakallı bir gök gürültüsü tanrısı.](https://mythos-app.download/images/blog-thor-960.webp)

  İskandinav

  2 Ekim 2026 3 dk okuma

  ### [Efsanede Thor'a Karşı Filmlerdeki Thor](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/efsanede-thora-karsi-filmlerdeki-thor/)

  Keçileri olan kızıl sakallı bir kabadayı. Loki onun kardeşi değil. Ve bir keresinde gelin kıyafeti giydi.

  Yazıyı oku
