Source: https://mythos-app.download/blog/tr-tr/vikingler-olulerini-nasil-gomerdi-filmlerdeki-gibi-degil/

İskandinav · 5 dk okuma

# Vikingler Ölülerini Nasıl Gömerdi? Filmlerdeki Gibi Değil

Yakma, gömme, gemi mezarları ve taş gemi sıraları: Vikingler ölülerini nasıl gömdü ve denizdeki yanan gemi neden kanıtlarda yok.

[Hikâyeler sayfasına dön](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/)

![Yarı tamamlanmış bir mezar höyüğünün altında, hendeğe yerleştirilmiş bir Viking Çağı gemisi; güvertesinde ahşap bir mezar odası var.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-viking-burials-960.webp)

Vikingler ölülerini birkaç farklı biçimde gömdü. Bazı bedenler yakıldı, bazıları toprağa verildi: sade mezarlara, mezar odalarına ve birkaç kişi için bir geminin bulunduğu höyüklerin altına. Tek bir Viking cenazesi yoktu; denize itilen yanan gemiyi destekleyen ise hiçbir kanıt yok.

## Vikingler yakılır mıydı, gömülür müydü?

İkisi de. Yakma ve gömme İskandinavya'nın her yerinde uygulandı, ikisinin oranı ise yerden yere değişti. İsveç'teki ticaret kenti Birka, mezar odaları ve gömme mezarlarıyla bilinir.

Norveç'te bir çalışma, gömmenin kuzeyde, yakmanın güneyde daha yaygın olduğunu bulur. Aynı çalışma, bazı topraklarda kemiğin kötü korunduğunu da not eder; bu da arkeologların sayabildiklerini çarpıtır.

İki tören kesin biçimde ayrı değildi. Güneybatı Skåne'de Viking Çağı gömme mezarlarının yaklaşık beşte birinde yakılmış kalıntılar çıkar; bu da bazı toplulukların iki âdeti karıştırdığını düşündürür. Bu bulgu yalnızca o bölge için geçerlidir.

## Ünlü gemi mezarları neydi?

Bunlar kara mezarlarıydı ve istisnaydı. Gemi mezarı zenginliği ve mevkiyi gösterirdi. Çoğu insanın payına düşen bu değildi.

Norveç'in Vestfold bölgesindeki Oseberg mezarı, ağaç halkalarına göre 834 yılına tarihlenir; mezar odasının kerestesi o yılın geç yazında ya da sonbaharında kesilmiştir. Yaklaşık 820'de inşa edilen gemi karaya çekilip bir hendeğe yerleştirildi, güvertesine bir mezar odası kuruldu. Odada iki kadın vardı. Yaşları kaynaklar arasında tartışmalıdır, kimlikleri bilinmez. Birinin Kraliçe Åsa olduğu yolundaki eski fikir bir efsanedir, kanıtlanmış bir tanımlama değildir. Hayvan kemikleri de bulundu ve kurban edilmiş hayvanlar olarak yorumlandı. Mezar, 10. yüzyılın sonlarında yağmalandı.

Yine Norveç'teki Gokstad, 1880'de Nicolay Nicolaysen yönetiminde kazıldı; bir önceki sonbaharda yerel çocuklar höyüğü kazmıştı. Bilinen en büyük Viking Çağı gemi mezarıdır. Gemi yaklaşık 890'da yapıldı, mezar odası 895 ile 903 arasında kuruldu. Biri 939 ile 1050 arasında içeri girdi. Mezarda bir erkeğe ait eksik kalıntılar, direğin arkasında bir mezar odası, bir kızak, bir çadır, mobilyalar, at, köpek ve kümes hayvanı kemikleri ve üç küçük teknenin parçaları vardı.

Fyn adasındaki Ladby, Danimarka'da bulunan tek Viking Çağı gemi mezarıdır. Yaklaşık 925-50 tarihlidir; 11 at ve birkaç köpek içeriyordu, kaynaklar köpek sayısını üç ile beş arasında verir. Tekne mezarları gemi mezarlarından daha yaygındı, ama yine de azınlıktaydı.

## Vikingler gemi yaktı mı?

Bazen, ama karada. Norveç'te Nordfjordeid'deki Myklebust gemisi bir yakma mezarının parçasıydı ve yalnızca demir bindirmeli çivileri kaldı. 9. yüzyılın sonuna tarihlenir. Diğer yakma mezarlarındaki tekne perçinleri, teknelerin cesetle birlikte yandığını gösterir.

Taş gemi sıraları ise başka bir şeydir: mezarların ya da yakma yerlerinin çevresine taşlarla çizilmiş gemi dış çizgileridir, ahşap gemi değildir. Danimarka'daki Lindholm Høje'de mezarların çoğu yakma mezarıdır ve birçoğu gemi biçiminde işaretlenmiştir.

## Ölüleri yanan bir gemiyle denize gönderdiler mi?

Hiçbir kaynak bunu göstermez. Tek edebî sahne, deniz kralı Haki hakkında bir efsanedir: Haki öldürülen adamlarıyla birlikte yanan bir gemide akıntıya bırakılır. Bu sahne, 13. yüzyılda yazılan Snorri'nin *Heimskringla* eserinde geçer. Geç tarihli bir hikâyedir, bir geleneğin kaydı değildir.

Haithabu'dan arkeolog Matthias Toplak, denizdeki bir gemiye alevli ok atmanın gerçekçi olmadığını savunur. Kendi denemeleri, okla bir şeyi tutuşturmanın zor olduğunu ve bir geminin beden yakılmadan önce büyük olasılıkla batacağını gösterir. Denizdeki bir gömü geriye bulunacak bir şey bırakmaz; bu yüzden yanlışlanmış değil, kanıtsızdır.

## İbn Fadlan gerçekte ne gördü?

Ahmed ibn Fadlan, 921-922'de Bağdat'tan Volga Bulgarları'na giden bir elçiydi. Volga'da Rusları gördü ve zengin bir adamın cenazesini anlattı. Bu, bir gemi yakma töreninin görgü tanığı biçimindeki tek raporudur; ama Rusya'daki tek bir Rus cenazesine ilişkindir ve İbn Fadlan'ın bir kısmını bir tercüman aracılığıyla öğrenmiş olması gerekir.

Anlatısında gemi karada bir beşiğin üzerinde durur ve baş yaslı olarak tarif edilen bir kişi onu tutuşturur. Ortada deniz de alevli ok da yoktur. Bir cariye, efendisine eşlik etsin diye öldürülür. Foote ve Wilson, "Ölüm Meleği", ritüel cinsel birleşme ve çıplak ateşleyici gibi çarpıcı ayrıntıların İskandinav kaynaklarında karşılığı bulunamayacağını belirtir. Schjødt gibi başka araştırmacılar ise olası paralellikler bulur. Çevirmenler pasajdaki bazı sözcükler ve ayrıntılar konusunda da ayrılır, metin birden fazla nüshayla günümüze ulaşmıştır.

1899'da ortaya atılan özgünlük kuşkularına yanıt verildi ve 1923'te Meşhed el yazmasının bulunmasının bu kuşkulara son verdiği bildirilir. Anlatının neyi gösterdiği hâlâ tartışılıyor. Jens Peter Schjødt, anlatının İskandinav ritüel yapılarını yansıttığını ve ciddiye alınması gerektiğini savunur; bazı öğelerini [Odin](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/odin-bilgelik-icin-bir-goz-verdi-ve-runler-icin-kendini-asti/) dünyasına bağlar. Başkaları Slav ya da Türk etkisini vurgular. Montgomery'nin aktardığı Foote ve Wilson, İbn Fadlan'ın genel doğruluğundan kuşku duymak için bir neden görmez. Birçok Rus araştırmacının anlatıyı İskandinav bir törenin tasviri olarak kabul etmediğini de eklerler. Montgomery'nin kendisi ise Rusların akışkan, karma kimliğini vurgular.

## Mezara neler konurdu?

Mezar eşyaları yaygındı, ama statüye, cinsiyete ve bölgeye göre değişirdi. Zengin mezarlarda silahlar, takılar ve hayvanlar bulunur. Birçoğunda yalnızca bir bıçak, bir broş ya da birkaç boncuk vardır, bazılarında ise hiçbir şey yoktur. Eşyalar odun yığınlarına da konurdu. İnsan kurbanı bazı bağlamlarda belgelenmiştir, özellikle İbn Fadlan'ın cariyesinde; başka yerlerde ise tartışmalıdır.

Hristiyanlaşma uygulamayı değiştirdi. Yakma azaldı, kilise mezarlığına gömme arttı. Daha geniş bir çerçeve için [Vikingler Hiçbir Zaman Boynuzlu Miğfer Takmadı (O Zaman Bu Fikir Nereden Geldi?)](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/vikingler-hicbir-zaman-boynuzlu-migfer-takmadi/), [İskandinav Tanrıları: Ásgard'da ve Ötesinde Kim Kimdir](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/iskandinav-tanrilari-asgardda-ve-otesinde-kim-kimdir/), [Valkyrieler: Ölülerin Seçicileri](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/valkyrieler-olulerin-secicileri/) ve [İskandinav mitolojisinin dokuz dünyası, açıklamalı](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/iskandinav-mitolojisinin-dokuz-dunyasi-aciklamali/) yazılarına bakın.

## What we rely on

**Antik kaynaklar**

- İbn Fadlan, Rusların cenaze törenine dair anlatı. Çeviri: Paul Lunde ve Caroline Stone, *Ibn Fadlan* (Penguin Classics, 2012).
- Snorri Sturluson, *Heimskringla* (13. yüzyıl), deniz kralı Haki'nin hikâyesi.

**Modern araştırmalar**

- James E. Montgomery, "İbn Fadlan ve Rusiyyah," *Arap ve İslam Araştırmaları Dergisi* 3 (2000), 1-25.
- Jens Peter Schjødt, "İbn Fadlan'ın Bir Rus Cenazesi Anlatısı: Kuzey Mitlerini Ne Ölçüde Yansıtır?" (2007).
- J. Bill ve A. Daly, "Oseberg ve Gokstad gemi mezarlarının yağmalanması: güç siyasetinin bir örneği mi?" (2012).
- Anne C. Sørensen, Viking Çağı'ndan bir Danimarka gemi mezarını anlatan *Ladby* (Roskilde, 2001).
- "Gokstad höyüğünü kurmak ve çözmek," *Antiquity*.

Vikinglerin birlikte yaşayıp öldüğü tanrılarla tanışmak ister misiniz? Mythos'ta İskandinav Mitolojisi'ni öğrenin.

[Uygulamayı indir](https://mythos-app.download/tr-tr/#get-the-app) [Kursa göz at](https://mythos-app.download/tr-tr/courses/norse-mythology/)

## Okumaya devam et

- ![Kuzey Avrupa'da şafakta sisli, kutsal bir koru: çıplak ağaçlar, uzakta bir ahşap salon ve halka olmuş ayakta duran insanlar.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-viking-sacrifice-960.webp)

  İskandinav

  29 Ekim 2026 5 dk okuma

  ### [Vikingler İnsan Kurban Etti mi? Kanıtlar Ne Gösteriyor](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/vikingler-insan-kurban-etti-mi-kanitlar-ne-gosteriyor/)

  Muhtemelen, bazı durumlarda. Yabancı anlatılar, bir Volga cenazesi ve Danimarka kuyuları işaret eder, ama hiçbiri kesin değil.

  Yazıyı oku
- ![Gün batımında, gri bir kuzey kıyısının yanında, yıpranmış bir uzun evin duvarında oyma ahşap karga ve kartal panosu.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-blood-eagle-960.webp)

  İskandinav

  29 Ekim 2026 5 dk okuma

  ### [Vikingler Gerçekten Kan Kartalı Yaptı mı? Kaynaklar Ne Söylüyor](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/vikingler-gercekten-kan-kartali-yapti-mi-kaynaklar-ne-soyluyor/)

  Kan kartalı, tek bir belirsiz dizeye ve çok sonraki sagalara dayanır. Her kaynağın ne dediği ve bilim insanlarının nerede ayrıldığı.

  Yazıyı oku
- ![Şafakta Newfoundland'ın kayalık kıyısına çekilmiş bir İskandinav uzun gemisi, yanında çatısı çimle kaplı alçak yapılar.](https://mythos-app.download/images/blog-lt-vinland-960.webp)

  İskandinav

  29 Ekim 2026 5 dk okuma

  ### [Vikingler Kolomb'dan Önce Amerika'ya Ulaştı mı? Kanıtlar](https://mythos-app.download/blog/tr-tr/vikingler-kolombdan-once-amerikaya-ulasti-mi-kanitlar/)

  Evet: Newfoundland'daki L'Anse aux Meadows alanı bunu kanıtlıyor. Kazıların, destanların ve sahte Vinland Haritası'nın gösterdikleri.

  Yazıyı oku
