
Elke stad houdt graag vol dat ze met iets groots begon. Romes verhaal begint met een moord, een mand in een overstroomde rivier en een wolvin. Het is een vreemde manier om het verhaal te beginnen van een stad die ooit de Middellandse Zee zou beheersen, maar de Romeinen verborgen het niet. Ze waren er trots op.
Een troon en een priesteres
Het verhaal begint vóór de tweeling. Aeneas, de Trojaanse held die zijn brandende stad was ontvlucht, stichtte een koningslijn in Latium. Generaties later, in de stad Alba Longa, werd een koning genaamd Numitor afgezet door zijn jongere broer Amulius. Om er zeker van te zijn dat Numitor geen erfgenamen zou hebben, doodde Amulius zijn nichten en nefen en dwong hij zijn nicht, Rhea Silvia, om Vestaalse maagd te worden, een priesteres die ongehuwd moest blijven.
Het werkte niet. Rhea Silvia raakte zwanger. Ze zei dat haar minnaar de god Mars was, die naar haar toe was gekomen in het heilige woud. Ze bracht een tweeling ter wereld. Amulius, woedend, liet Rhea Silvia opsluiten en gaf opdracht de babys in de Tiber te gooien.
De mand
De dienaar die werd opgedragen hen te verdrinken, zoals de geschiedschrijver Livius het vertelt, kon het niet helemaal opbrengen. De Tiber stond in overstroming. Hij legde de babys neer in een trog aan de rand van het water, in de gedachte dat de rivier het werk zou doen. Toen trok het water zich terug en liet de mand op het droge achter, aan de voet van de Palatijnse heuvel, onder een vijgenboom.
Daar vond de wolvin ze. Een wolvin, dorstig, kwam naar beneden om te drinken en hoorde, volgens Livius, de babys huilen en zoogde ze. Een specht, een vogel gewijd aan Mars, bracht ze ook voedsel. Ze werden gevonden door Faustulus, de herder van de koning, die ze meenam naar huis naar zijn vrouw, Acca Larentia, en ze als zijn eigen kinderen opvoedde.
Het woord "lupa"
Geschiedschrijver Livius noemt een interessant alternatief. Het Latijnse woord lupa betekent wolvin, maar het was ook een straattaalwoord voor een prostituee. Misschien, zegt hij, was Acca Larentia er een, en was de "wolvin" een woordspeling. Andere schrijvers maakten dezelfde grap. Het is het Romeinse equivalent van het verklaren van een legende door er een praktische oorzaak voor te vinden, en het laat zien dat zelfs de Romeinen het niet zeker wisten.
Wraak en een stad
Toen de jongens, genaamd Romulus en Remus, opgroeiden, waren ze atletisch en moedig. In een gevecht met Numitors herders werd Remus gevangen en naar de oude koning gebracht. Numitor keek naar de jongeman en besefte wie hij zou kunnen zijn. Het verhaal kwam naar buiten. De broers verzamelden hun vrienden, doodden Amulius en herstelden hun grootvader op de troon.
Ze besloten toen een eigen stad te stichten op de heuvels waar ze waren opgevoed. Er was een probleem: welke heuvel? Romulus had een voorkeur voor de Palatijn. Remus had een voorkeur voor de Aventijn. Om het te beslechten, spraken ze af de voortekens te raadplegen, vogels die in vlucht werden gezien. Remus zag eerst zes gieren, maar Romulus zag er even later twaalf. Beiden claimden gewonnen te hebben.
De muur
De ruzie eindigde in bloed. In de meest verspreide versie begon Romulus een gracht te graven en een muur te bouwen rond de Palatijnse heuvel, en Remus bespotte het door erover te springen. Romulus, woedend, doodde hem, of een van zijn mannen deed het. "Zo vergaat iedereen die over mijn muren springt," zei Romulus, volgens Livius. De stad kreeg Romulus' naam.
Romeinse schrijvers plaatsten de stichtingsdatum op 21 april 753 v.Chr. De datum komt van de geleerde Varro, die hem in de eerste eeuw v.Chr. uitrekende. Archeologen hebben sporen van hutten op de Palatijnse heuvel gevonden uit ongeveer dezelfde tijd, een aardig toeval, al gelooft niemand dat het verhaal precies klopt.
Het beeld
Het symbool van Rome is een bronzen beeld genaamd de Capitolijnse Wolvin, bewaard in de Capitolijnse Musea. Het toont een slanke, alerte wolvin met haar kop gedraaid, en twee kleine jongens onder haar buik. Lange tijd werd gedacht dat de wolvin Etruskisch was, uit de vijfde eeuw v.Chr., met de tweeling toegevoegd in de Renaissance door de beeldhouwer Antonio Pollaiuolo. De laatste jaren hebben verschillende studies van de gietechniek en koolstofdatering gesuggereerd dat het hele beeld misschien middeleeuws is, uit de elfde of twaalfde eeuw. De kwestie is niet opgelost.
Wat het verhaal over Rome zegt
Een stichter die zijn eigen broer doodde, is iets moeilijk om op een wapenschild te zetten. Maar de Romeinen leken iets over zichzelf te begrijpen. Ze waren een stad gebouwd door buitenstaanders, door een groep ambitieuze mannen op een heuvel, en de stichting was een gewelddadige daad. Latere Romeinse schrijvers, waaronder de dichter Horatius, schreven erover met een zekere afschuw, alsof het een erfzonde was.
Toch staat de wolvin er nog steeds, op de emblemen van de stad, op de badges van haar voetbalclub en op duizenden souvenirs. Het blijkt dat opgevoed worden door een wild dier een goed oorsprongsverhaal is, wat er ook verder over gezegd wordt.


