İskandinav · 4 dk okuma

Vikingler Hiçbir Zaman Boynuzlu Miğfer Takmadı (O Zaman Bu Fikir Nereden Geldi?)

Viking Çağı'nın en ünlü imgesi on dokuzuncu yüzyılda icat edildi. Büyük ölçüde kostüm tasarımcıları tarafından.

Hikâyeler sayfasına dön
Uzun bir geminin üzerinde sade, yuvarlak demir bir miğfer takan ve yanında boynuzlu bir miğfer duran bir Viking.

Dünyanın herhangi bir ülkesindeki bir kostüm dükkânında yapabileceğin bir şey var: bir Viking kıyafeti iste. Sana kürk bir yelek, plastik bir balta ve iki kıvrık boynuzlu bir miğfer verilecek. Arkeologlar bunu düzeltmeye bir yüzyıldan fazla süredir çalışıyor ama pek etkisi olmadı; ama gerçekler sağlam. Viking Çağı savaşçılarının savaşta boynuzlu miğfer taktığına dair hiçbir kanıt yok, çoğunun hiç miğfer takmadığına dair ise çok fazla kanıt var.

Elimizdeki tek miğfer

Bu bir abartı değil. Tüm Viking Çağı boyunca, kabaca milattan sonra 800'den 1050'ye, İskandinavya'da bulunmuş yalnızca bir tane makul şekilde eksiksiz miğfer var. Norveç'teki Gjermundbu'daki bir mezardan çıktı, 1943'te kazıldı ve 970'lere tarihleniyor. Perçinlenmiş dört plakadan yapılmış yuvarlak bir demir başlık, gözler ve burun etrafında gözlüğe biraz benzeyen bir koruyucuyla. Açıkça pahalıydı, bu da mezardaki adamın zengin ve önemli olduğunu gösteriyor. Boynuz yok.

Arkeolojik kayıtlarda başka miğferlerin parçaları ortaya çıkıyor ve dönemden kalma resimler savaşçıları basit koni şekilli veya yuvarlak başlıklarla gösteriyor. Ama sıradan savaşçıların çoğunun deri ya da kumaştan bir şapkası vardı, ya da hiçbir şey. Demir pahalıydı.

Boynuzlar, ama çok daha önce

Boynuzlu miğferler tamamen bir icat değil. İskandinavya'da Tunç Çağı'nda vardı. 1942'de Danimarka'daki Veksø'de bir bataklıkta turba kesen işçiler, milattan önce 900 civarına tarihlenen, uzun kıvrık boynuzlu bir çift bronz miğfer buldu. Bunları yapan insanlar, ilk Viking akınından neredeyse iki bin yıl önce yaşıyordu. Miğferler neredeyse kesinlikle savaş için değil, tören içindi ve muhtemelen bir sunu olarak bataklığa bırakılmıştı.

Bazı Roma yazarları da Kelt ve Germen savaşçılarını boynuzlu veya kanatlı miğferlerle tanımlar. Boynuzlu bir barbar fikri eski, ama hiçbir zaman özellikle İskandinav değildi.

Neden onları istemezdin

Pratik itirazlar var. Göğüs göğüse dövüşte bir boynuz, rakibine tutunacak veya vuracak bir şey verir. Yuvarlak bir miğfere gelen sıyırıcı bir vuruş kayar, boynuza gelen ise kafayı döndürebilir ya da boynu kırabilir. Boynuzlar bir kalkan duvarında hareket etmeyi zorlaştırırdı. Geçimini savaşarak kazanan herkes bunları gülünç bulurdu.

On dokuzuncu yüzyıl değişimi

O zaman boynuzları Vikinglerin üzerine kim koydu? On dokuzuncu yüzyılda sanatçılar ve yazarlar ortaçağ İskandinavyasıyla ilgilenmeye başladıkça yavaş bir süreç oldu. Romantik akım, kahramanca bir kuzey geçmişi fikrine kapılmıştı. 1820'lerde İsveç'te şair Esaias Tegnér, uluslararası bir çoksatan olan Frithiof'un Destanı'nı yayımladı. Popüler baskılarının illüstratörleri, bunlardan Gustav Malmström dahil, Tunç Çağı buluntularını çağrıştıran kanatlı miğferler verdi savaşçılara. Danimarkalı ve Alman ressamlar da bunu izledi.

Asıl anahtar an 1876'da geldi. Bayreuth Festivali'nin açılışında besteci Richard Wagner, İskandinav ve Germen efsanesinden beslenen dört operalık Nibelungen'in Yüzüğü döngüsünün ilk tam performansını sahneledi. Kostüm tasarımcısı Carl Emil Doepler, kahramanlara boynuzlu ve kanatlı miğferler, kürkler ve deriler giydirdi. İzleyiciler bunu gördü, ressamlar kopyaladı ve o zamandan beri Viking, boynuzlu bir figür oldu. Hollywood, çizgi romanlar ve sonunda çizgi filmler onu yirminci yüzyıla taşıdı.

Neden hâlâ sürüyor

Boynuzlu bir miğfer çok iyi bir tasarım parçası. Anında tanınabilir, bir silüet oluşturur ve vahşiliği ve kahramanlığı işaret eder. Gerçek Viking savaşçıları, Konstantinopolis'e, Bağdat'a, İzlanda'ya, Grönland'a ve Newfoundland'a ulaşmış, usta denizciler, tüccarlar, akıncılar ve yerleşimcilerdi. Bunun için boynuza gereksinimleri yoktu.

Gerçekte ne giyerlerdi

Boynuz değilse ne? Çoğu Viking savaşçısı, sıradan kıyafetlerle, yün tunik ve pantolonlarla, belki deri bir başlıkla ve ana koruma olarak yuvarlak tahta bir kalkanla savaşırdı. Zincir gömlekler pahalıydı ve muhtemelen sadece zengin savaşçılar tarafından giyilirdi. İyi bir savaşçıyı ayıran şey miğfer değil, kılıçtı. Dönemin en iyi kılıçlarından bazıları, kılıcın üzerinde +VLFBERHT+ yazısı taşır ve Avrupa'nın her yerinde yüzden fazlası bulunmuştur. Analiz, birçoğunun alışılmadık derecede saf, yüksek karbonlu çelikten, muhtemelen Orta Asya'dan ithal edilmiş çelikten yapıldığını ve dönemin çoğu silahından çok daha üstün olduğunu gösterdi. Ulfberht kılıçları, Viking Çağı'nın bir lüks markası gibiydi ve bazıları, daha düşük kaliteli çelikle ama aynı damgayla yapılmış sahtelerdir.

Akıncılardan daha fazlası

Vikingler aynı zamanda tüccar, çiftçi ve kâşiftiler. Gemileri, uzun gemiler, hızlı ve nehirlerde yol alabilecek kadar az derinlikte, tasarım harikalarıydı ve birçoğu, özellikle Norveç'teki Oseberg ve Gokstad'daki gömülerde, günümüze kadar ulaşmıştır. Dokuzuncu yüzyılda İzlanda'ya, 985 civarında Grönland'a yerleştiler ve 1000 yılı civarında Kuzey Amerika'ya ulaştılar: Newfoundland'daki L'Anse aux Meadows'ta arkeologlar, Columbus'tan 500 yıl önceye ait bir İskandinav yerleşiminin kalıntılarını bulmuştur. O yolculukta da kimsenin boynuz taktığına dair hiçbir kanıt yok.

Boynuzlu miğfer o kadar büyük bir coşkuyla sahiplenildi ki bir kimlik işareti haline geldi. 1961'de kurulan Minnesota Vikings futbol takımının logosu, boynuzlu miğferli sarışın bir adamdır ve taraftarlar maçlara plastik boynuzlarla gider.

Üzücü kısım şu ki, doğru imge, uzun bir geminin üzerinde sade demir bir başlık takan sakallı bir adam, rekabet etmesi zor bir imge. Boynuzlar muhtemelen hepimizden daha uzun yaşayacak. Ama bir dahaki sefere bir kostüm gördüğünde, Vikinglerin bunu giymediğini ve 1876'daki bir sahne tasarımcısının o zamandan beri bunun övgüsünü aldığını bileceksin.

Okumaya devam et