İskandinav · 3 dk okuma

Bir İnek, Bir Dev ve Bir Kafatası Göğü: İskandinav Dünyası Nasıl Başladı

Ateş ve buz, tuz yalayan bir inek ve öldürülmüş bir devin bedeninden yapılan bir yaratılış. Muhtemelen hiç işitmediğin en tuhaf yaratılış hikâyesi.

Hikâyeler sayfasına dön
Donmuş bir boşlukta tuzlu bir buz bloğunu yalayan devasa ilksel bir inek, buzdan bir figür ortaya çıkarken.

Birçok yaratılış hikâyesi, konuşan bir tanrıyla veya büyük bir ışıkla başlar. İskandinav versiyonu, boş bir boşlukla, donmuş bir toprakla, yanan bir toprakla ve tuz yalayan bir inekle başlar. Dünyanın en tuhaf ve en özgün kozmolojilerinden biridir ve bize neredeyse tamamen, İzlanda'da 1220 civarında yazılan Snorri Sturluson'ın Nesir Edda'sı aracılığıyla, daha önceki Völuspá şiirinin de biraz yardımıyla ulaşır.

Hiçbir şey olmadan önce

Kaynaklara göre başlangıçta ne bir yeryüzü ne bir gökyüzü vardı, sadece Ginnungagap denen esneyen bir boşluk. Kuzeyinde buzun, sisin ve karanlığın diyarı Niflheim, güneyinde ise alevli bir kılıçla korunan ateş diyarı Muspelheim yatıyordu. Niflheim'da, on bir nehrin aktığı bir pınar, Hvergelmir, vardı. Akarken dondular ve boşlukta buz tabakaları birikti. Kuzeyden gelen soğuğun güneyden gelen sıcaklıkla karşılaştığı yerde buz eridi ve damlalardan hayat ortaya çıktı.

Ymir

İlk varlık bir dev olan Ymir'di. Bazı versiyonlarda adı "ikiz" sözcüğüyle ilişkilidir ve bilginler bunun, aynı şekilde "ikiz" anlamına gelen ve başka bir ilksel varlık olan Sanskritçe Yama ile eşleştiğini belirtmiştir. O da eriyen buzdan gelen bir inek, Auðumbla'dan akan dört süt nehriyle besleniyordu.

Uyurken Ymir terledi ve sol koltuğunun altında bir erkek ve bir kadın büyüdü. Ayaklarından biri, diğeriyle bir oğul doğurdu. Bu soydan buz devlerinin ırkı çıktı.

İnek

İlksel inek Auðumbla, tuzlu buz bloklarını yalayarak yaşıyordu. Birinci gün, yaladıkça bir adamın saçı ortaya çıktı. İkinci gün başı. Üçüncü gün tüm beden ortaya çıktı: yakışıklı, büyük ve güçlü Búri. Oğlu Borr, bir devin kızıyla evlendi ve üç oğulları oldu: Odin, Vili ve Vé. Bu üçü, ilk tanrılar olacaktı.

Bu, tuz bloğunu yalayan bir inekle başlayan, dünyanın ilk soy ağacının mütevazı ve sevimli bir görüntüsü.

Cinayet

Üç kardeş devlerden hoşlanmadı ve Ymir'i öldürdü. Kanı öyle sellerle aktı ki ikisi dışında tüm buz devleri boğuldu; bir yaratılış hikâyesinin ortasında bir tufan hikâyesi. İki hayatta kalan, Bergelmir ve karısı, oyulmuş bir kütükte veya bir teknede kaçtı ve kalan devlerin ataları oldu.

Bir bedenden yapılan dünya

Odin ve kardeşleri, Ymir'in bedenini boşluğun ortasına taşıdı ve ondan dünyayı yaptı:

  • Eti yeryüzü oldu.
  • Kanı deniz ve göller oldu.
  • Kemikleri dağlar oldu, kırık kemikleri ve dişleri kayalar ve çakıl oldu.
  • Saçı ağaçlar oldu.
  • Kafatası, Kuzey, Güney, Doğu ve Batı anlamına gelen dört cüce, Nordri, Suðri, Austri ve Vestri tarafından dört köşeden tutulan gökyüzü kubbesi oldu.
  • Beyni havaya fırlatıldı ve bulutlar oldu.
  • Kaşları, insanların dünyası Midgard'ın etrafındaki, onu devlerden korumak için olan duvar oldu.

Muspelheim'dan kıvılcımlar, yıldızlar, güneş ve ay olarak gökyüzüne yerleştirildi. İlk insanlar, Ask ve Embla, bir dişbudak ve bir karaağaç olan iki ağaçtan, onlara nefes, düşünce ve sıcaklık veren Odin ve kardeşleri tarafından yapıldı.

Ortak bir fikir

Bir devin bedeninden yapılmış bir dünya fikri, sadece İskandinav'a özgü değil. Birkaç Hint-Avrupa gelenekte görülür. Hint Rigveda'sında dünya, kozmik bir varlık olan Purusha'nın parçalanmış bedeninden oluşur. Çin'de Pan Gu'nun yaratılış hikâyesi, 18.000 yıl boyunca göğü yeryüzünden ayrı tutan ve öldükten sonra bedeni dağlara, nehirlere ve güneşe dönüşen bir devi anlatır. Ve Mezopotamya'da tanrı Marduk, deniz tanrıçası Tiamat'ın ikiye bölünmüş bedeninden dünyayı yapar. Bilginler bunların ilişkili olup olmadığını, ya da bir bedenin dünyanın bir modeli olarak kullanılmasının basitçe doğal bir imge olup olmadığını merak etti.

Dikkat çekici olan şey

İskandinav versiyonunda dikkat çekici olan şey, karanlık notadır. Dünya, iyicil bir yaratılışın ürünü değildir. Bir cesetten yapılmıştır ve onu yapan tanrılar katildir. İçinde bir cinayet olan bir yaratılış hikâyesidir. İskandinavlar bunda görünüşe göre hiçbir tuhaflık görmedi. Hayatın güvencesiz olduğu bir buz ve ateş dünyasında yaşıyorlardı ve evreni kazanılması gereken bir şey olarak görüyorlardı.

Aynı zamanda, tuhaf bir şekilde, çok fiziksel bir hikâye. Yeryüzü ettir, deniz kandır, gökyüzü kemiktir. Bir dağa baktığında, bir devin kemiğine bakıyorsundur.

Okumaya devam et