
Düğünler mayın tarlalarıdır. Yunanlılar da bunu biliyordu ve mitolojilerinin en ünlü felaketlerinden biri, ev sahibinin bir konuğu unuttuğu bir düğündür. Kahramanlar çağının en büyük savaşının birinin listeden dışarıda bırakılmasıyla başladığına inanmak zor, ama hikâye böyle anlatılır; en azından Homeros'tan sonra oluşan gelenekte.
Davetli listesi
Vesile, ölümlü bir kral olan Peleus'un deniz tanrıçası Thetis'le evlenmesiydi. Büyük bir toplumsal olaydı. Zeus bir zamanlar Thetis'i kendisi için istemişti, ama bir kehanet oğlunun babasından büyük olacağını söylüyordu, bu yüzden güvenlik için onu bir insanla evlendirdi. Tüm tanrılar davet edildi ve hediyelerle geldi. Davet edilmeyen tek tanrı, çekişme tanrıçası Eris'ti.
Eris savaş tanrısı Ares'in kız kardeşidir ve adı basitçe "uyuşmazlık" demektir. Hesiodos iki çeşit Çekişme anlatır: savaşı körükleyen kötüsü ve insanları yarışmaya ve daha çok çalışmaya iten iyisi. Bu, kötü olandı. Alınmasını anlamak mümkün.
Elma
Hikâyeye göre konuklar ziyafet çekerken Eris göründü ve yere altın bir elma yuvarladı. Üzerinde, en sık anlatılan versiyonda, Yunancada kallisti olan "En güzele" yazıyordu. Üç tanrıça aynı anda elmaya uzandı: tanrıların kraliçesi Hera, bilgelik ve savaş tanrıçası Athena ve aşk tanrıçası Afrodit.
Zeus'tan aralarında karar vermesini istediler. Zeus akıllıca reddetti. Karısının iki kızından daha güzel olup olmadığına karar veren bir koca kendini imkânsız bir duruma sokar. Bunun yerine görevi bu işte çıkarı olmayan bir ölümlüye, Truva yakınlarında İda Dağı'nda çobanlık yaparak vakit geçiren Paris adlı genç bir prense verdi.
Rüşvetler
Tanrıçalar, Hermes'in rehberliğinde Paris'e gitti ve her biri onu etkilemeye çalıştı. Hera güç önerdi: tüm Asya'ya hükmedecekti. Athena savaşta şan ve her savaşta zafer önerdi. Afrodit ona dünyanın en güzel kadınını eş olarak önerdi.
Paris Afrodit'i seçti. Ödülü, Zeus ile Leda'nın kızı olan ve Sparta Kralı Menelaos'la zaten evli olan Helena'ydı. Paris Sparta'ya gittiğinde misafir olarak ağırlandı. Helena'yla birlikte Menelaos'un hazinesinin de büyük bir kısmıyla ayrıldı. Bazı anlatımlarda Helena zorla kaçırılır, bazılarında isteyerek gider. Yunan yazarlar bunu yüzyıllarca tartıştı.
Yunan krallar bir zamanlar Helena'nın evliliğini savunmaya yemin etmişti; bu yüzden bir donanma toplayıp Truva'ya yelken açtılar. Yarışmayı kaybeden Hera ile Athena öfkeliydi ve Yunanların yanında yer aldı. Afrodit Truvalıları destekledi. Savaş on yıl sürdü.
Uzun ömürlü bir deyim
Bu hikâyeden "fesat elması" deyimi gelir: büyük bir kavgaya yol açan küçük bir mesele. Paris'in Hükmü, antik ressamların en sevdiği konulardan biriydi ve sonraki yüzyıllarda Lucas Cranach, Rubens ve Renoir gibi sanatçılar da onu resmetti. Rönesans versiyonunda tanrıçalar çoğu zaman çıplak gösterilir, çünkü hikâye güzelliğin yargılanmasını gerektiriyordu.
Ve bir cüce gezegen
Çekişme tanrıçası hâlâ tartışma başlatmayı biliyor. 2005'te Caltech'ten gökbilimci Mike Brown'ın başında olduğu bir ekip, dış Güneş Sistemi'nde buzlu bir cisim keşfettiğini duyurdu. Kısa sürede Plüton'la aşağı yukarı aynı boyutta, hatta biraz daha kütleli olduğu anlaşıldı. Ona tanrıçanın adından Eris adını verdiler. Çok yerinde bir seçimdi: keşif bir tartışma başlattı.
Plüton bir gezegense Eris de öyleydi ve aynı bölgede bulunan başka birçok cisim de muhtemelen öyleydi. Ağustos 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği gezegen sözcüğünün resmî bir tanımını yapmak için oylama yaptı ve bu tanıma göre hem Plüton hem Eris cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırıldı. Birçok insan bozuldu, bazıları hâlâ bozuk. Eris'in uydusunun adı, Eris'in kızı, kanunsuzluk ruhu Dysnomia'dır.
Bir kahraman yaratan düğün
Mekânda acı bir ironi var. Peleus ile Thetis'in düğünü aynı zamanda Ahilleus'un tasarlandığı vesileydi. Anne babasının şenliğindeki bir hakaretle başlayan savaş, oğullarının öldürüleceği savaştır. Bir çemberin kapanması hissi, Yunanların hikâyeyi neden bu kadar zengin bulduğunun bir parçasıdır.
Helena Truva'ya gitti mi?
Herkes Helena'nın Truva'ya gittiğine inanmıyordu. M.Ö. altıncı yüzyılda yaşamış lirik şair Stesikhoros, onu savaşın nedeni olarak suçlayan bir şiir yazdı. Platon'a göre şair kör oldu. Sonra Palinodia adlı, yani "geri alma" olan ikinci bir şiir yazdı; şu sözlerle başlıyordu: "O hikâye doğru değil; sen hiçbir zaman kürekli gemilere binmedin, hiçbir zaman Truva'nın kulelerine gelmedin." Görüşü geri geldi. Euripides'in M.Ö. 412'de oynanan Helena adlı oyununda fikir geliştirilir: elma yüzünden hâlâ öfkeli olan Hera, Helena'nın yerine buluttan yapılmış bir hayalet koydu ve Yunanlar ile Truvalılar on yıl bir hayalet için savaştı. Gerçek Helena savaşı Mısır'da bekledi.
En güzel kimdi?
Paris'in Hükmü Avrupa resminin en sevilen konularından biriydi. Rubens onu birkaç kez resmetti; Londra'daki National Gallery'deki, yaklaşık 1636 tarihli versiyon, üç çıplak kadını, işaret eden Hermes'i ve onları incelemek için öne eğilen Paris'i gösterir. Cranach'ın versiyonunda üç tanrıça ve Paris zırh giymiştir. Ressamlar, hikâyenin kadın figürünü üç açıdan, önden, yandan ve arkadan, resmetmeleri için onlara bahane verdiğini keşfetti. Paris'in doğru seçimi yapıp yapmadığı pek önemli değil. Herkes kaybetti.
Böylece bir zamanlar bir partiden kovulan tanrıça bir savaş başlattı ve üç bin yıl sonra bir gezegenin rütbesinin düşürülmesine yol açtı. Muhtemelen memnun olurdu.


