İskandinav · 4 dk okuma

Ragnarök Nedir?

İskandinav dünyasının sonu ve gerçekte ne anlama geldiği.

Hikâyeler sayfasına dön
Yggdrasill'in üzerinde yanan bir gökyüzü, bir kurt ve uzun bir gemi.

Ragnarök, İskandinav mitolojisinde dünyanın sonudur: tanrıların devlerle ve canavarlarla savaştığı ve çoğunun öldüğü son bir savaş, ardından yeryüzünün denizden yeşil ve yenilenmiş olarak yeniden yükselmesi. İki ana kaynağımız Völuspá şiiri ve Snorri Sturluson'un yazılarıdır.

1220 yılı civarında, İzlandalı bir siyasetçi ve şair olan Snorri Sturluson, genç şairler için bir el kitabı yazmaya oturdu. Şeyler için kodlanmış adları olan eski dizelerin unutulmakta olduğundan kaygılıydı. Bunu açıklamak için arkasındaki mitleri açıklaması gerekti ve böylece dünyanın nasıl sona erdiğine dair İskandinav hikâyesini yazdı. Birkaç on yıl önce, ya da belki çok daha önce, anonim bir şair, "kâhin kadının kehaneti" anlamına gelen Völuspá adlı bir şiirde aynı hikâyeyi çoktan anlatmıştı. İkisi birlikte, Ragnarök hakkında bildiğimiz hemen her şeyi oluşturur.

Sözcük

Ragnarök, "güçler, tanrılar" anlamına gelen regin ve "kader, hesaplaşma" anlamına gelen rök'ten gelerek genellikle "tanrıların kaderi" olarak çevrilir. "Tanrıların alacakaranlığı" anlamına gelecek bir varyant, ragnarøkkr, var ve Richard Wagner bu versiyonu Ring döngüsünün son operası Götterdämmerung için kullandı. Bilginler hangisinin daha eski olduğu konusunda hâlâ tartışıyor. Çoğu okuyucu için fark pek önemli değil: ikisi de tanrıların hikâyesinin son bir bölümü olduğu anlamına gelir.

İşaretler

Völuspá başlangıcı korkunç darbelerle resmeder. Önce bir ölüm gelir: tanrıların en sevileni Baldr ölmüştür ve tanrıların yaptığı hiçbir şey onu geri getiremez. Sonra "güçlü kış" anlamına gelen kış, Fimbulvetr, gelir. Kar her yönden düşer. Don şiddetlidir. Rüzgârlar acımasızdır. Güneş ısı vermez. Aralarında yaz olmadan üst üste üç kış vardır. Kardeşler birbirini öldürmeye başlar ve akrabalar akrabalık bağlarını koparır. Şiir, dünya batmadan önce balta çağının, kılıç çağının, rüzgâr çağının ve kurt çağının geldiğini söyler.

Bir kurt güneşi yutar. Başka bir kurt ayı yutar. Yıldızlar gökyüzünden düşer. Yeryüzü sarsılır ve dağlar yıkılır. Her bağ ve zincir kopar ve tanrıların sihirli bir kurdeleyle bağladığı kurt Fenrir, özgürce koşmaya başlar.

Son savaş

Bir tepede bir horoz öter ve kızıl bir horoz, Hel'in salonundaki ölüleri uyandırır. Ölülerin tırnaklarından yapılmış bir gemi, Naglfar, doğudan devlerle gelir ve Loki, bir başkasında Hel halkına önderlik eder. Midgard'ı çevreleyen büyük yılan olan dünya yılanı Jörmungandr öfkeyle kıvrandıkça deniz yükselir. Ateş devi Surtr, güneşten daha parlak bir kılıçla güneyden gelir. Tanrıların bekçisi Heimdall, boynuzu Gjallarhorn'u kaldırıp üfler.

Odin, kurt Fenrir'le savaşmak için ilerler. Kurt onu yutar ve sonra Odin'in oğlu Víðarr, canavarın çenesini yırtıp öldürür. Thor dünya yılanıyla savaşır ve onu öldürür, ama zehrinden ölmeden önce sadece dokuz adım atabilir. Aşkı için kılıcından vazgeçen Freyr, Surtr'la silahsız savaşır ve kaybeder. Tyr ve köpek Garm birbirini öldürür. Heimdall ve Loki de aynısını yapar. Sonra Surtr tüm dünyayı ateşe verir.

Ve sonra, bitmiyor

Bu, insanların genellikle atladığı kısım, çünkü yıkım öyle canlı anlatılır ki. Völuspá ateşle bitmez. Kâhin kadın, yeryüzünün her daim yeşil olarak denizden ikinci kez yükseldiğini gördüğünü söyler. Şelaleler akar. Bir kartal, balık avlayarak dağların üzerinde uçar. Çimenlerin arasında, tanrıların dünyanın başında oynadığı altın oyun taşları yeniden bulunur. Tarlalar ekilmeden büyür. Baldr ölümden geri döner ve onu öldüren kardeşi Höðr'le barış içinde yaşar.

Az sayıda tanrı hayatta kalır: Odin'in iki oğlu Víðarr ve Váli, ve Thor'un çekicini miras alan oğulları Móði ve Magni. "Mímir'in korusu" Hoddmímir ormanında saklanmış iki insan, Líf ve Lífþrasir, dünyayı yeniden nüfuslandırır.

Pagan mı, Hristiyan mı, yoksa ikisi de mi?

Bilginler, bu sonun ne kadarının eski olduğunu kuşaklar boyunca tartıştı. İki ana kaynak da, ülke milattan sonra 1000 yılında Hristiyanlaştıktan sonra, on üçüncü yüzyılda İzlanda'da yazıya geçirildi. Şiirin yıkımdan sonraki yeniden doğuş ve iyi bir tanrının dönüşü gibi bazı imgeleri, Son Yargı'nın Hristiyan düşüncelerinden gelmiş olabilir. Diğerleri açıkça daha eski görünüyor. Tanrıların kaybetmesi dünya mitolojisinde alışılmadık bir şey ve bazıları bunun kaderin tanrılardan daha güçlü olduğuna dair çok eski bir Germen fikrini yansıttığını düşünüyor. Çoğu araştırmacı gerçeğin bir karışım olduğunu düşünüyor.

Neden hiç gitmedi

Ragnarök, Wagner'in operasından Marvel'ın Thor: Ragnarok (2017) filmine, God of War Ragnarök (2022) video oyunundan, bir Norveçli gencin Thor'un gücünü taşıdığını keşfettiği Norveç Netflix dizisi Ragnarok'a (2020) kadar, popüler kültüre defalarca girdi.

Sürüyor çünkü bu alışılmadık bir kıyamet türü. Tanrılar geldiğini biliyor. Yine de savaşıyorlar. Savaşarak düşüyorlar ve hikâye yeşil bir dünyayla bitiyor. Bu, zafer umudu olmadan cesaret hakkında ve bir bitişin de bir başlangıç olabileceği fikri hakkında bir hikâye.

Kısa yanıtlar

  • Yeni dünyanın ayrıntıları nereden geliyor? Hepsi Völuspá'dan gelmiyor. Annesinin izinden yürüyecek olan güneşin kızı Vafþrúðnismál'de (47. kıta) geçer ve Snorri'nin Gylfaginning'i bu kıtayı aktarır. Líf ile Lífþrasir'in çiy ile beslenmesi Vafþrúðnismál'de (44-45. kıtalar) yer alır ve Snorri bunu da aktarır.

  • Doğru insanlar nereye gider? Völuspá, Gimlé'de güneşten daha güzel, altın çatılı bir salon görür. Doğru insanlar (dyggvar dróttir, "değerli topluluklar" ya da "insanlar") orada yaşar. Snorri bu salonu çekinceyle ("sanırız") üçüncü gökte, yani Víðbláinn'da konumlandırır ve şimdilerde o konaklarda yalnızca ışık elfleri'nin yaşadığına inandığını ekler. Yani onun anlatımında salon şimdiden ayaktadır.

  • "Yukarıdan gelen kudretli olan" Hristiyan bir figür müdür? 65. kıta, hüküm sürmeye gelen adı verilmemiş bir efendiyi gösterir. Bu kıta Codex Regius'ta bulunmaz, ancak Hauksbók (14. yüzyıl başı) onu korumuştur. Araştırmacılar kıtanın Hristiyan etkisini yansıtıp yansıtmadığı konusunda görüş ayrılığı içindedir ve bazıları onu sonradan eklenmiş bir bölüm sayar.

  • Snorri'nin anlatımına güvenebilir miyiz? Yalnızca dikkatle. Şiir iki farklı metinle günümüze ulaşmıştır ve Hauksbók, Codex Regius'tan önemli ölçüde ayrılır. Tanrıların kendileri için Norse Tanrıları: Kim Kimdir? yazısına bakın.

Okumaya devam et