
"Yedi peçe"yi duyduysan belki İncil anlatısındaki, Vaftizci Yahya'nın başını isteyen dansçı Salome'yi düşünüyorsundur. Yedi peçe İncil'de yok. Oscar Wilde'ın on dokuzuncu yüzyıldan bir oyununda eklendi. Bazı yazarlar, fikrin yedi kapıda giysilerini çıkaran bir tanrıça hakkındaki çok daha eski bir hikâyeden esinlenmiş olabileceğini öne sürdü. O hikâye gerçek ve bambaşka bir şeyle ilgili. Kimsenin geri dönmediği yere gitmek için nelerden vazgeçmen gerektiğiyle ilgili.
Aşağı inen tanrıça
Hikâye iki eski versiyonda anlatılır: M.Ö. 1900 civarında yazıya geçirilen, "İnanna'nın Yeraltı Dünyasına İnişi" olarak bilinen Sümerce olan ve daha sonra yazılan, daha kısa Akadca olan "İştar'ın İnişi". İnanna aşkın, savaşın ve Venüs gezegeninin tanrıçasının Sümerce adıdır. İştar Akadca biçimidir. Sümerce şiirde göğün kraliçesidir ve şiirin hiçbir zaman açıklamadığı nedenlerle, ablası Ereşkigal'in hüküm sürdüğü yeraltı dünyasını ziyaret etmeye karar verir.
Dikkatle hazırlanır. En iyi nişanlarını takar: bir taç, lapis lazuli boncuklardan bir kolye, göğsünde çift sıra boncuk, altın bir yüzük, bir göğüslük, kraliyet bir cüppe. Bunlar me, yani uygarlığın ilahi güçleri, otoritesinin kaynaklarıdır. Sadık hizmetkârı Ninşubur'a üç gün içinde dönmezse tanrılara gidip onun için yalvarması gerektiğini söyler.
Kapılar
Yeraltı dünyasının girişinde kapıcı Neti kimin geldiğini ve neden geldiğini sorar. O, Ereşkigal'in kocasının cenaze törenlerine katılmaya geldiğini söyler. Neti ona beklemesini söyler, Ereşkigal'e gider ve bildirir. Ölülerin kraliçesi öfkelenir ve talimat verir: yedi kapıyı sürgüle ve yeraltı dünyasının âdeti gereği İnanna'yı, bir kapı bir kapı, içeri al.
Her kapıda İnanna süslerinden birinden vazgeçmek zorundadır. Birincide tacı. İkincide lapis lazuli boncukları. Üçüncüde göğsündeki boncuklar. Ve böyle devam eder, her şeyden vazgeçene dek. Her seferinde "Bu ne?" diye sorar ve her seferinde kapıcı yanıtlar: "Sus, İnanna. Yeraltı dünyasının yolları mükemmeldir. Sorgulanamaz." Yedinci kapıda çıplak ve eğilmiştir.
Yargılanıp öldürülen
Taht odasında yeraltı dünyasının yedi yargıcı, Anunnaki, ona bakar. Ona ölümün gözünü dikerler. Bir cesede dönüştürülür ve beden duvarda bir kancaya asılır.
Kurtarma
Üç gün üç gecenin ardından Ninşubur ona söylendiği gibi yapar. Tanrılara tek tek gider ve ilk ikisi, Enlil ve Nanna, yardım etmeyi reddeder. Onun yeraltı dünyasına da hükmetmek istediğini ve sonuçlarını kabullenmesi gerektiğini söylerler. Ama üçüncüsü, bilgelik tanrısı Enki, etkilenir. Tırnaklarının altındaki kirden, ne erkek ne dişi iki küçük yaratık yapar ve onlara hayatın yiyeceğini ve hayatın suyunu verir. Onları talimatlarla aşağı gönderir.
İki yaratık yeraltı dünyasına sinekler gibi sızar. Doğum yapan bir kadın gibi sıkıntıyla inleyen Ereşkigal'i bulurlar ve acısını paylaşıyormuş gibi onunla birlikte inlerler. Onların merhametinden etkilenen Ereşkigal onlara bir armağan önerir. Duvardaki cesedi isterler. Onu hayatın yiyeceği ve suyuyla serperler ve İnanna ayağa kalkar.
Bedel
Ama yeraltı dünyasında bir kural var: kimse yerine birini bırakmadan çıkamaz. İnanna yukarı çıkarken, adını verdiği herkesi alacak olan galla adlı bir iblis çetesi ona eşlik eder. Önce hizmetkârlarının hepsinin çul ve küllerle yas tuttuğu şehrinden geçer ve onları teslim etmeyi reddeder. Sonra Uruk'a gelir ve kocası Dumuzi'yi güzel giysilerle, hiç yas tutmadan tahtında otururken bulur. Öfkeli İnanna ona ölümün gözüyle bakar ve der ki: onu alın.
Dumuzi kaçar ve sonunda yakalanır. Sonunda şiir, Dumuzi ile kız kardeşi Geştinanna'nın cezayı paylaşmasını, her birinin yılın yarısını yeraltı dünyasında geçirmesini düzenler.
Mevsimler mi, başka bir şey mi?
Birçok bilgin, o da yeraltı dünyasına götürülüp yılın bir bölümünde dönen Persefoni'yle benzerliği fark etti. Dumuzi döngüsü tarım yılıyla ilişkilendirilmiştir; çoban tanrı yazın otlaklar kuruyunca iner ve yağmurlarla yeniden çıkar. Mezopotamya'da her yıl Dumuzi'yi yas tutma törenleri yapılırdı; bu, binlerce yıl süren ve İbranice Kutsal Kitap'ta bir peygamberin Tammuz için ağlayan kadınlara göndermesinde belki yankılanan bir gelenektir.
Diğerleri farklara işaret eder. İnanna bir kurban değil. Aşağı inmeyi kendisi seçer, gözleri açık gider ve bir anne ya da âşık tarafından değil, kurnaz bir tanrı ve hiçlikten yapılmış iki minik yaratık tarafından kurtarılır.
Ne anlama gelebilir
Bu, kırılganlık hakkında bir hikâye. Gücünün zirvesindeki bir tanrıça, gücün işe yaramadığı bir yere girer ve olduğu her şeyden parça parça soyulur. Ölür. Güçle değil merhametle geri getirilir. Ve değişmiş olarak, kayba dair daha sert bir kavrayışla döner.
Belki de bu yüzden dört bin yıldır okunuyor; en eski tapınaklardan modern şiire kadar. Hikâye bize neden aşağı indiğini söylemez. Oraya varınca ne olduğuyla daha çok ilgilenir.


