Yunan · 5 dk okuma

Kassandra Miti Nedir? Kimsenin İnanmadığı Kâhin

Doğruyu söyleyip hiç inandırılamayan Troyalı prenses Kassandra: Homeros, Eshilos ve Apollodoros ne anlatır, sonra neler eklendi?

Hikâyeler sayfasına dön
Kâhin bandı takmış genç bir kadın, yanan Troya'nın surlarında yalnız başına durur ve başını çeviren kalabalığa doğru uzanır.

Kassandra miti, Kral Priamos'un kızı bir Troyalı prensesin hikâyesidir. Ona geleceği görme gücü verilmiş, ama kimse tarafından inanılmamak kaderi yazılmıştır. En eksiksiz antik anlatımda lanetin arkasında tanrı Apollon vardır ve Kassandra, Troya düştükten sonra Miken'de ölür.

Homeros Kassandra hakkında ne söyler?

Çoğu insanın beklediğinden az. İlyada'da Kassandra, Priamos'un kızlarının en güzelidir, ama kâhin değildir. Othryoneus adında bir savaşçı onu eş olarak ister ve başlık parası değil, yalnızca Yunanlıları Troya'dan kovma sözü verir. Idomeneus onu öldürür (13.363-382). Daha sonra Priamos'un Hektor'un cesedini eve getirdiğini ilk gören Kassandra olur ve bütün kenti bakmaya çağırır. Homeros onu altın Afrodit'e benzetir (24.699-706).

Kehanet ve lanet İlyada'da yoktur. Homeros'un onun hakkında bildiği bir şey daha vardır: Odisseia'da Agamemnon'un hayaleti, Klytaimnestra'nın Kassandra'yı da öldürdüğünü söyler (11.421-423).

Kâhinlik armağanını nasıl aldı, neden ona inanılmadı?

Antik kaynaklar birden fazla neden verir ve bunları birbirinden ayrı tutmak gerekir.

El kitabı niteliğindeki anlatım, Apollodoros'a atfedilen Kütüphane'dedir (3.12.5). Bu eser muhtemelen MS 1. ya da 2. yüzyılda yazılmıştır. Apollon Kassandra'yı istedi ve ona kâhinliği öğretmeyi vaat etti. Kassandra sanatı öğrendi, sonra Apollon'u reddetti. Bunun üzerine tanrı, kehanetinin ikna etme gücünü elinden aldı. Armağan geri alınmadı, yalnızca ona duyulan inanç alındı.

Eshilos, Agamemnon adlı oyununda (MÖ 458) Kassandra'ya, Apollon'a söz verdiğini, sonra sözünü bozduğunu ve ardından kimseyi ikna edemediğini söyletir (1202-1212). Eshilos yalnızca Kassandra'nın Apollon'a evet dediğini ve sonra sözünden döndüğünü söyler. Bazı çevirmenler buraya "evlilik" sözcüğünü ekler, ama metin pazarlığın koşullarını açıkça belirtmez.

Latin mitograf Hyginus (Fabulae 93) üçüncü bir anlatım verir. Kassandra, tanrı ona sahip olmaya çalışırken Apollon'un tapınağında uykuya dalar, boyun eğmez ve kehanetleri doğru olduğu halde bu yüzden hiç inanılmaz.

Dördüncü bir geleneğin hiçbir pazarlığı yoktur. Skolyastlar, yani antik yorumcular, Kassandra ile kardeşi Helenos'un geceyi Thymbraios Apollon'un tapınağında geçirmek üzere bırakıldığını, sabah da yılanların kulaklarını yaladığının görüldüğünü söyler. Bu, armağanın ayrı bir açıklamasıdır ve yalnızca skolyalardan ve sonraki yazarlardan bilinir.

Truva Atı'nı uyaran o mu?

En eski kaynaklarda değil. Publius Vergilius Maro, at kente sokulurken Kassandra'nın yaklaşan felaketten söz ettiğini anlatır, ama bir tanrının buyruğuyla Troyalılar ona asla inanmaz (Aeneis 2.246-247). Apollodoros'un Özet'i (5.17), Kassandra'nın atın içinde silahlı adamlar olduğunu söylediği, kâhin Laokoon'un da onu desteklediği en açık kaynaktır. Kayıp destan Küçük İlyada'da Kassandra'nın atın başında olup olmadığı tartışmalıdır, çünkü Proklos'un özetinde yer almaz.

"Hediye getiren Yunanlılardan sakının" sözü de ona ait değildir. Aeneis'te bu, Laokoon'un uyarısıdır (2.49).

Kassandra'nın içinde yaşadığı savaş için Truva Savaşı Gerçek Miydi? yazısına bakın. Atın en ünlü anlatımını veren Romalı şair için Aeneas: Roma'yı kuran mülteci yazısına bakın.

Troya düştüğünde ona ne oldu?

Kayıp destan Troya'nın Yağması hakkındaki bilgimiz Proklos'un özetinden gelir. Bu özette Lokrisli önder Küçük Aias, yağma sırasında işlediği bir saldırıyla suçlanır. Yunanlılar onu taşlamaya karar verir, ama Aias Athena'nın sunağına sığınarak kurtulur. Pausanias gibi sonraki yazarlar, Odisseus'un taşlamayı önerdiğini ve Aias'ın yemin ettiğini ekler. Publius Vergilius Maro'da Kassandra, saçları dağınık biçimde Minerva'nın tapınağından sürüklenir (Aeneis 2.403).

Eski geleneğin cinsel saldırıyı içerip içermediği tartışmalıdır. Bazıları en eski kaynakların yalnızca Aias'ın onu "yakaladığını" ya da "sürüklediğini" söylediğini, tecavüze ilk açık göndermenin Lykophron'un Aleksandra şiirinde (MÖ 3. yüzyıl) bulunduğunu savunur. Başka araştırmacılar tecavüzün eski gelenekte zaten bulunduğunu söyler. Kütüphane'de (Özet 5.22) Aias, Kassandra Athena'nın tahta heykeline sarılmışken ona tecavüz eder. Yunanlılar yola çıkmaya hazırlanırken Kalkhas onlara Athena'nın Aias'ın saygısızlığına öfkelendiğini söyler ve Aias yalnızca bir sunağa kaçarak öldürülmekten kurtulur. Skolyalar, Lokrislilerin sonradan her yıl Athena'ya hizmet etmesi için Troya'ya iki kız göndermek zorunda kaldığını ekler, ama bu kısa notlar böyle bir törenin var olduğunu kanıtlamaz.

Kassandra daha sonra Agamemnon'un esiri olarak Miken'e döner. Homeros'ta Agamemnon'u Klytaimnestra'nın yardımıyla Aigisthos öldürür. Eshilos'ta Klytaimnestra bunu kendi eliyle yapar ve Kassandra'ya "yatağım için bir lezzet" der (1438-1447). Eshilos, Kassandra'ya en uzun sahneyi verir. Kassandra, koroyla baş başa kalana dek susar, sonra Apollon'a seslenir ve iki cinayeti de önceden bildirir. Kâhinin asasını ve bantlarını yırtıp atar, öleceğini bilerek saraya girer (1264-1330).

Euripides'in Troyalı Kadınlar'ı (MÖ 415) ona farklı bir rol verir. Sabina Mazzoldi, Euripides'in Kassandra'yı Eshilos'tan farklı sunduğunu savunur. Euripides onun için bakkhai sözcük dağarcığını kullanır, ama kehanetini coşkulu bir ilhamdan çok aracılı bir görü olarak ele alır.

Adı nereden geliyor ve "Kassandra kompleksi" nedir?

Kassandra'ya Aleksandra da denir. Pausanias, Amyklai ve Leuktra'da Kassandra ile özdeşleştirilen Aleksandra kültlerinden söz eder (3.19.6, 3.26.5).

"Kassandra kompleksi" modern bir terimdir, ne antik ne de klinik bir terimdir. Genellikle 1949'da Fransız filozof Gaston Bachelard'a atfedilir, ama özgün pasajı kesin olarak göstermek zordur. Melanie Klein 1963'te Kassandra'yı ahlaki vicdanın bir figürü olarak okudu. Laurie Layton Schapira 1988'de Jungcu anlamı verdi. Resmen tanınmış bir tanı değildir. Sıfat daha eskidir: OED'nin "Cassandra like" biçimini 1670'ten, tireli "Cassandra-like" biçimini 1863'ten kaydettiği bildirilir.

Apollon kehanet tanrısıydı ve Delfi'deki kâhini bu sanatın büyük Yunan merkeziydi. Delfi Kâhini: Apollon adına kim konuşurdu? yazısına ve tanrının ailesi için Olimpos'un 12 Tanrısı: Kimdir ve Birbirleriyle Nasıl Akrabadır? yazısına bakın. Kassandra'nın heykeline sarıldığı tanrıça Athena'dır. Publius Vergilius Maro'nun Minerva'sı ise yalnızca adı değişmiş bir Athena değildir: Yunan ve Roma Tanrıları Yan Yana: Sadece Adları Değişmedi yazısına bakın.

Dayandığımız kaynaklar

Antik kaynaklar

  • Homeros, İlyada 13.363-382 ve 24.699-706; Odisseia 11.421-423.
  • Eshilos, Agamemnon (MÖ 458), dizeler 1072-1330 ve 1438-1447. Çeviri: Herbert Weir Smyth.
  • Apollodoros, Kütüphane, 3.12.5 ve Özet 5.17, 5.22 ve 6.23. Çeviri: J. G. Frazer, Loeb Klasik Kütüphanesi 121-122 (Harvard University Press, 1921) ya da Robin Hard, Yunan Mitolojisi Kütüphanesi (Oxford World's Classics, 2008).
  • Publius Vergilius Maro, Aeneis 2.

Modern araştırmalar

  • Sabina Mazzoldi, Cassandra, la vergine e l'indovina (Pisa ve Roma, 2001).
  • Laurie Layton Schapira, The Cassandra Complex (Inner City Books, 1988).

Okumaya devam et