
Kyiv Prensi Vladimir, 988'de halkını Hristiyanlığa döndürmeye karar verdiğinde, sekiz yıl önce kendisinin diktiği tanrılarla ilgilenmesi gerekti. Kroniğe göre, gümüş başlı ve altın bıyıklı gök gürültüsü tanrısı Perun'un büyük tahta heykelini bir atın kuyruğuna bağlattı, tepeden aşağı sürükletti, on iki adamla sopalarla dövdürttü ve Dinyeper nehrine fırlattı. Kıyı boyunca insanlar ağladı. Heykel bir süre yüzdü ve adamlara, akıntıları geçene kadar sırıklarla itmeleri söylendi.
Bu, Slav tarihinin en çarpıcı sahnelerinden biri ve aynı zamanda eski dinin eylemde nasıl göründüğüne dair elimizdeki tek tanıma yakın bir şey. Bu gerçek, minyatür bir şekilde, Slav mitolojisinin sorununu özetliyor.
Kayıttaki boşluk
Slavlar altıncı ve yedinci yüzyıllarda orta ve doğu Avrupa'nın geniş bir alanına yayıldı ve bölgeye bağlı olarak dokuzuncu ve on ikinci yüzyıllar arasında, nispeten geç bir tarihe kadar pagan kaldılar. Hristiyanlıktan önce yazıları yoktu, bu yüzden inançları hakkında elimizdeki en eski kayıtlar, hemen hepsi düşmanca olan yabancı gözlemcilerden geliyor.
Birkaç parça var. 550 civarında yazan Bizanslı tarihçi Prokopios, Slavların şimşeğin yapıcısı olan tek bir tanrıya inandığını, ona öküzler kurban ettiklerini ve ayrıca nehirlere ve perilere taptıklarını söyledi. On ikinci yüzyılda Alman vakanüvis Bosau'lu Helmold, Baltık kıyısındaki batı Slavlarını ve tanrıları Svantevit'i tanımladı. Rügen adasındaki Arkona'daki tapınağı, 1168'de bir Danimarka kralı tarafından yıkıldı. Put kesilip sürüklenerek götürüldü.
En uzun pasaj, on ikinci yüzyılda Kyiv'de derlenen ve 980'de Vladimir'in bir tepeye putlar diktiğini bildiren İlk Kronik'tir: Perun, Khors, Dazhbog, Stribog, Simargl ve Mokosh. Altı ad. Doğu Slav tanrılar topluluğu için elimizdeki en iyi kanıt olan bu liste, iki yüz yıldır tartışılıyor.
Kanıt olarak folklor
Diğer ana kaynak folklor: on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Rusya, Ukrayna, Polonya, Sırbistan ve başka yerlerdeki köylerde köylülerin derlemecilere anlattıkları şeyler. Zengin bir derleme. Domovoi gibi ev ruhlarını, leshy gibi orman ruhlarını, vodyanoy ve rusalka gibi su ruhlarını, Baba Yaga gibi cadıları ve bogatyr denen kahramanları içerir. Bu figürlerin birçoğu, insanların Hristiyan olduğu ama ev ruhu için süt bırakmaya devam ettiği, tarihçilerin "çift inanç" dvoeverie dediği bir dönem boyunca hayatta kaldı.
Sorun, folklorun kaygan olması. İnançlar zamanla değişir ve on dokuzuncu yüzyıldan bir hikâye, 900 yılında anlatılandan çok farklı bir dünyayı yansıtabilir. Bu alanda çalışan bilginler, eski inançların ne olabileceğini yeniden kurmaya çalışmak için bunları diğer Hint-Avrupa gelenekleriyle, özellikle Baltık, İskandinav ve Vedik gelenekleriyle karşılaştırır. En ünlü örnek, gök gürültüsü tanrısı Perun'un, ad ve işlev temelinde, Thor, Zeus ve Litvanyalı Perkūnas ile ilişkili olduğu fikridir. Bu makul, ama hâlâ bir yeniden kurma.
Sahte kitap
Uyarıcı bir hikâye var. 1950'lerde, Kaliforniya'da Yuri Mirolyubov adlı bir Rus göçmen, Veles Kitabı veya Vlesova Kniga denen bir metin yayımladı. 1919'da bir Rus subayı tarafından bulunan tahta tabletlerden kopyaladığını söyledi. Binlerce yıl öncesine uzanan, tanrılara dualar ve kabilelerin soy ağaçlarıyla dolu destansı bir Slav tarihi içeriyordu. Slav milliyetçileri arasında bir sansasyon oldu. Dilbilimciler kısa süre sonra dilin, hiçbir ortaçağ yazıcısının yapmayacağı hatalarla, Slav lehçelerinin icat edilmiş bir karışımı olduğuna işaret etti. Tabletlerin kendisi uygun bir şekilde kayboldu. Şimdi geniş çapta bir sahtekârlık olarak görülüyor. Bazı yeni paganlar arasında hâlâ popüler.
Neden derli toplu bir tanrılar topluluğu yok
Düzenli, Olimpos tarzı bir tanrılar kümesi fikri, büyük ölçüde modern. Slavlar tek bir ulus değildi. Anladığımız kadarıyla, adları bölgeden bölgeye değişen, kendi yerel tanrıları olan birçok kabileydiler. Baltık'ta Svantevit dediğin tanrının Bohemya'da farklı bir adı ve rolü olabilirdi. Bir yerde önemli olan bir figür, başka bir yerde yok olabilir. Kyiv'in altı putu, belki siyasi sebeplerle bir araya getirilmiş, belirli bir hükümdarın resmi bir seçimiydi. Slav inancının bir kataloğu değiller.
Bu yüzden ciddi modern bilginler, "Slav" dininden değil, Slav halklarının "inançlarından" bahsetmeye özen gösteriyor. İyi bilinen figürlerin yeniden kurmaları bile temkinli. Veles genellikle sığırların, büyünün ve yer altı dünyasının tanrısı, gök gürültüsü tanrısının sığırları çalan bir yılanı vurduğu bir hikâyede Perun'un rakibi olarak tanımlanır. Bu, sonraki folklora, paralellere ve birkaç ipucuna dayanan bir yeniden kurma, hayatta kalan bir metin değil.
Bir canlanma ve bir moda
1990'lardan beri Rusya'da Rodnovery, başka yerlerde başka adlarla anılan bir Slav paganizmi canlanması oldu; gruplar törenler ve mevsimlik bayramlar düzenliyor. Yazarlar ve oyun tasarımcıları da Slav bilgisinden yararlandı; Polonyalı yazar Andrzej Sapkowski ve Witcher oyunlarında leshy ve folklordan başka yaratıklar bulunduran oyun stüdyosu CD Projekt Red dahil. Doğu Avrupa'daki birçok insan için eski hikâyeler, kendi geçmişleriyle yeniden bağ kurmanın bir yolu.
Boşlukların bize verdiği şey
Bunu bir zayıflık olarak adlandırmak çekici. Ama kayıttaki boşluklar, Slav efsanesini canlı hissettiren şey de. Hiçbir zaman bir kitapta sabitlenmemiş, mutfaklarda anlatılan hikâyelerde, işlemeli kumaşların şekillerinde, bayram geleneklerinde ve insanların düşünmeden kullandığı ifadelerde hayatta kalan bir gelenek. Onu incelemek için sabırlı olman, genişçe okuman ve bilmemekle barışık olman gerekiyor.
Herhangi bir mitolojiye yaklaşmak için bu kötü bir yol değil. Vladimir hikâyesi başlamak için iyi bir yer: bir prens bir tanrıyı bir atın kuyruğuna bağlıyor ve insanlar kıyıda durup ağlıyor.


