Yunan · 3 dk okuma

İkarus'un Gerçekte Yanlış Yaptığı Şey

Herkes güneşi hatırlar. Babasının uyarısının diğer yarısını hemen hemen hiç kimse hatırlamaz.

Hikâyeler sayfasına dön
Derin mavi bir denizin yükseklerinde, arkasında güneş olan, tüylü kanatlı genç bir adam.

İkarus hikâyesinin popüler versiyonu bir cümle uzunluğunda: bir çocuk güneşe çok yakın uçtu ve kanatları eridi. Bundan bir ahlak dersi duyduysan, muhtemelen "o kadar hevesli olma" olmuştur. Ama Romalıların anlattığı hikâye daha tuhaf bir şey hakkında ve en ünlü yeniden anlatımı, resimde bile olmayan biri hakkında.

Neden uçuyorlardı ki zaten

Daidalos, Atinalı bir mucit, Yunan dünyasının en iyi zanaatkârıydı ve başını belaya sokma yeteneği vardı. Kendisini geçecek bir yeğenini öldürdü, Atina'dan kaçtı ve Girit'te Kral Minos'un sarayında, Minotor'u tutmak için Labirent'i inşa ettiği yerde sona erdi. Sonra Minos'un kızı Ariadne'nin, Theseus'un labirentten kaçmasını sağlayan ipi vermesine yardım etti ve Minos, Daidalos'u ve oğlu İkarus'u bir kuleye kilitledi.

Deniz, Minos'un gemileri tarafından devriye geziliyordu. Kara korunuyordu. Milattan sonra 8 civarında Metamorphoses'in sekizinci kitabını yazan Roma şairi Ovidius, Daidalos'a sorunu özetleyen bir satır verir: Minos karayı ve denizi kapatabilir, ama gökyüzü açıktır. Böylece mucit oturup kuşları incelemeye koyuldu.

Tüyler ve balmumu

Tüyleri bir flütün borularıymış gibi kısadan uzuna dizdi, ortasını iplikle bağladı, tabanını balmumuyla sabitledi ve her sırayı yumuşak bir eğriye büktü. Ovidius, oğlanın yakınlarda oynadığını, savrulan bir tüyü kovaladığını ve balmumunu parmakları arasında sıkıp bu karmaşadan keyif aldığını anlatır. Küçük, dokunaklı bir ayrıntı: baba onları kurtarabilecek şey üzerinde sıkı çalışırken, oğul bunu bir oyuncak gibi ele alıyor.

Kalkmadan önce Daidalos talimatlarını verdi. Gözden kaçması kolay anahtar satır şu: İkarus'a orta yolu uçmasını söyledi. Çok alçak değil, çünkü deniz tüyleri ıslatır ve ağırlaştırır. Çok yüksek değil, çünkü güneş balmumunu eritir. Yalnızca orta yol işe yarardı.

Herkes ikinci yarıyı hatırlar. Hemen hemen hiç kimse, birinci yarının da bir düşme yolu olduğunu hatırlamaz.

Düşüş

Uçtular. Balıkçılar, çobanlar ve çiftçiler yukarı bakıp tanrılar gördüklerini düşündü. İkarus, keyifle, yükselmeye başladı. Balmumu yumuşadı ve tüyler çerçevelerinden dağıldı. Ovidius'un bundan sonra olan için kullandığı ifade kusursuz: artık havayı tutmayan çıplak kollarını çırptı. Babası geriye bakıp suda sadece tüyler gördü. İkarus'un düştüğü deniz, İkarya Denizi olarak adlandırıldı ve yakındaki bir ada, İkarya, hâlâ onun adını taşıyor.

Kimsenin fark etmediği tablo

Hikâyenin en ünlü imgesi, uzun süre Flaman sanatçı Yaşlı Pieter Bruegel'e atfedilen on altıncı yüzyıldan bir tablo olan İkarus'un Düşüşüyle Peyzaj'dır. Ön planda bir çiftçi tarlasını sürer. Bir çoban gökyüzüne bakar. Bir gemi geçer. Sağ alt köşede bir çift bacak denize kayboluyor. Tablodaki hemen hemen hiç kimse fark etmiyor gibi görünüyor.

1938'de şair W. H. Auden onu Brüksel'deki bir müzede gördü ve Eski Ustaların acı çekme konusunda hiçbir zaman yanılmadığı gözlemiyle başlayan "Musée des Beaux Arts"ı yazdı: bu, biri yemek yerken ya da bir pencere açarken ya da sıkıcı bir şekilde yürürken olur. İkarus'un düşüşü, etrafındaki insanlar için "önemli bir başarısızlık değildir." Gemi "gidecek bir yeri vardı ve sakince yelken açmaya devam etti."

Bilginler artık Bruegel'in Brüksel'deki tabloyu gerçekten kendisinin yapıp yapmadığını ve bunun ilk izleyicileri için gerçekte ne anlama geldiğini sorguluyor. Bazıları, ölmekte olan bir adam için durmayan saban hakkındaki bir atasözü üzerine bir yorum olduğunu düşünüyor. Orijinal amaç her neyse, tablo hikâye hakkında hissettiğimiz şey haline geldi: düşüş özeldir ve dünya kayıtsızdır.

Unuttuğumuz uyarı

İkarus'u genellikle hevese karşı bir uyarı olarak kullanırız, ama Ovidius'un Daidalos'u "yükseği hedefleme" demiyor. "İnşa ettiğin şeyin sınırlarını unutma" diyor. Balmumundan yapılmış kanatların bir tasarım aralığı vardır. Her iki yönde de bunun dışına uç, başarısız olurlar.

Bu, duyulduğundan daha modern bir fikir. Cesur bir plan ile sıkıcı bir mühendislik gerçeği arasındaki boşluktur. Çocuk, onu havada tutan şeyin bir toleransı olduğunu unuttu. Babası unutmamıştı.

Belki de bu yüzden hikâyenin ikinci yarısı, oğlunun adını bir toprağa veren ve kendi kanatlarını bir tapınağa asan yaslı baba, her zaman uçuşun kendisinden daha güçlü hissettirmiştir. Trajedi, birinin çok yükseğe ulaşması değil. Birinin, kendi özgürlüğünü, bunu mümkün kılan kişinin tavsiyesini hatırlamaktan daha çok sevmesidir.

Okumaya devam et