
Yunan tanrıları Homeros'ta altın rengi kan akıtmaz. Homeros onların "ölümsüz kan" akıttığını söyler, bunu İhor olarak da adlandırır ve ona hiçbir renk vermez. Altın görünüm modern popüler anlatılarda ortaya çıkar. İhor'u altın rengi diye tarif eden hiçbir antik pasaj bilinmemektedir.
Homeros'a göre İhor nedir?
Ünlü sahne İlyada'nın 5. kitabındadır. Kahraman Diomedes, Troya önünde savaşırken kalabalığın arasında Afrodit'in peşine düşer ve onu mızrakla yaralar. Mızrağın ucu, Kharitler'in tanrıça için yaptığı giysiyi yırtar ve avucun dibinden eli keser. Yara elde, kolda değil; silah ok değil, mızrak.
Sonra Homeros durur ve akanın ne olduğunu açıklar (İlyada 5.339-342). Tanrıça "ölümsüz kan" akıtır, ἄμβροτον αἷμα, yani "kutsanmış tanrıların damarlarında akan türden İhor". Homeros'a göre tanrılar ekmek yemez, şarap içmez; bu yüzden kanları yoktur ve ölümsüz diye anılırlar.
Afrodit on iki tanrıdan biridir; ailedeki yerini Olimpos'un 12 Tanrısı: Kimdir ve Birbirleriyle Nasıl Akrabadır? yazısında görebilirsiniz. Annesi Dione onu kollarına alır ve İhor'u iki eliyle siler (5.416-417). Acı diner, el yeniden sağlam olur.
İhor kan mıdır, başka bir şey mi?
Yaygın bir slogan "İhor, kan değildir" der. Bu bir basitleştirmedir. Homeros'un ifadesi "ölümsüz kan"dır ve ancak ondan sonra buna İhor adını verir. Mantığı bir "bu yüzden"dür: tanrıların sıradan kanı yoktur, çünkü beslenmeleri insanlarınkine benzemez.
Nedeni nasıl andığına dikkat edin: ekmek yok, şarap yok. Bu dizelerde ambrosia ile nektar geçmez. Ambrosia ve nektarın İhor'u oluşturduğu yönündeki yaygın açıklama bir çıkarımdır. Eski bir skolyon (metne düşülmüş antik bir not), ifadenin eksiltili olduğunu ve nektar ile ambrosia ile tamamlanması gerektiğini söyler. Bu, Homeros'un kendi sözü değil, onun antik bir yorumudur ve tartışmalıdır.
Sözcük aynı zamanda nadirdir. Homeros kanın ilahi karşılığı için onu yalnızca iki kez kullanır: İlyada 5.340 ve 5.416.
Ares de İhor mu akıttı?
Ares aynı kitapta yaralanır, ama metin "İhor" demez. Ares, yarasından akan ölümsüz kanı Zeus'a gösterir (5.870). Birçok popüler sayfa Ares'ten İhor aktığını yazar; bu, Homeros'un bir adım ötesidir. Afrodit gibi o da çabuk iyileşir: şifacı Paieon onu tedavi eder (5.899-904).
İlahi yaralar acıtır, sonra kapanır. Ahilleus: Kısa bir hayatı seçen (ve düşmanıyla birlikte ağlayan) kahraman yazısındaki Ahilleus ile karşılaştırın: onda bir yara her şeye son verebilir. Bütün bunların yaşandığı savaş için Truva Savaşı Gerçek Miydi? yazısına bakın.
Altın nereden geldi?
Homeros İhor'a hiçbir renk vermez. Ölümlülere zarar verdiğini de söylemez; oysa bazı popüler siteler hiçbir antik kaynak göstermeden onun zehirli olduğunu ileri sürer.
En iyi antik karşılaştırma altından uzağa işaret eder. Rodoslu Apollonios'ta tunç dev Talos topuğunu bir kayaya sürter ve İhor "erimiş kurşun gibi" fışkırır (Argonautika 4). Apollodoros'a atfedilen Kütüphane'de bir çivi onun tek damarını mühürler (1.9.26).
"Altın" İhor modern popüler anlatılarda ve fantastik kurguda görünür; onu söyleyen hiçbir antik pasaj bilinmemektedir. İmgenin ilk nerede ortaya çıktığı belirsizdir. Rick Riordan'ın Percy Jackson serisi İhor'u açıkça kullanır ve çoğu okurun ilk karşılaştığı modern katman budur. Bu tür yeniden anlatıların neden her yerde olduğu için Yunan Efsaneleri Neden Şu Anda Yeniden Anlatılıyor yazısına bakın.
Sözcük Homeros'tan sonra nasıl değişti?
Sonraki Yunanlar ἰχώρ sözcüğünü tanrılarla ilgisi olmayan sıvılar için de kullandı. Standart sözlük (Liddell, Scott ve Jones) tıbbi bir anlam verir: hayvan sıvılarının sulu kısmı, yani serum. Örnekler arasında Hippokrates, Platon (Timaios 83c) ve Aristoteles (Hayvanların Tarihi 521b2) vardır. Sözcük ayrıca yaradan gelen sulu bir akıntıyı da kapsar. Eshilos'ta (Agamemnon 1480) ise yalnızca "kan" demektir.
Hıristiyan yazar İskenderiyeli Klemens bu tıbbi anlamı eski tanrılara karşı kullandı. Tanrıların yarası varsa kanı da vardır, diye savundu; "şairlerin İhor'u" ise daha da iğrençtir.
Sözcüğün kökeni belirsizdir. R. S. P. Beekes Yunanca öncesi bir kökenden gelmiş olabileceğini öne sürer, ancak başka araştırmacılar onun Yunanca öncesi köken önerilerinin çoğunu tartışmalı bulur. İngilizce sözcüğü daha sonra aldı: Oxford English Dictionary'nin en eski örneği 1638'dendir ve 1600'lerin sonunda sözcük klasik tanrıların kanı için kullanılıyordu. Mitten İngilizceye geçen başka sözcükler için Yunan Efsanelerinden Gelen 14 Gündelik Sözcük yazısına bakın.
İskender'e İhor'u kim hatırlattı?
İskender yaralandı ve anlatıya göre biri ona Homeros ile karşılık verdi. Kaynaklarımız kimin söylediği konusunda ayrışır.
Plütark'ın İskender'in Yaşamı'nda (28) İskender'in kendisi konuşur. Bir okla yaralanınca arkadaşlarına, akanın kan olduğunu, "kutsanmış tanrıların damarlarından akan türden İhor" olmadığını söyler. Plütark'ın İskender'in talihi üzerine yazdığı denemede (Moralia 341b) yara bileğe aittir (bazı eski çevirilerde "topuk" diye verilir), bir Hint okundan gelmiştir ve İskender bunu gülümseyerek dalkavuklarına söyler.
Athenaios farklı bir anlatım aktarır. İskender yaralandığında Homeros'un dizesini Atinalı güreşçi ve boksör Dioksippos'un dile getirdiği iddiası için Aristobulos'u kaynak gösterir. Anılan dize Homeros'un dizesidir, İlyada 5.340. Bir anlatımda kral espri yapar, ötekinde yanındaki biri. İkisi de pasajın ne kadar iyi bilindiğini gösterir.
Dayandığımız kaynaklar
Antik kaynaklar
- Homeros, İlyada 5.334-342, 5.416-417, 5.870, 5.899-904. Çeviri: A. T. Murray, Loeb Klasik Kütüphanesi (1924).
- Rodoslu Apollonios, Argonautika 4.1638-1688 (Talos); [Apollodoros], Kütüphane 1.9.26.
- Plütark, İskender'in Yaşamı 28 ve İskender'in Talihi ya da Erdemi Üzerine (Moralia 341); Athenaios, Deipnosophistai 6. kitap (Dioksippos anekdotu), Loeb çevirisi: C. B. Gulick.
Modern araştırmalar
- Liddell, Scott ve Jones, Greek-English Lexicon (Yunanca-İngilizce sözlük), ἰχώρ maddesi.
- R. S. P. Beekes, Etymological Dictionary (Yunancanın köken sözlüğü), 1. cilt (Brill), s. 607-608.
- Oxford English Dictionary, "ichor" maddesi.


